วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง

บทบรรณาธิการ

รศ.ดร.ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง
ปีที่ 2 ฉบับที่ 1 (กรกฎาคม-ธันวาคม 2568)

วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง เป็นวารสารวิชาการในรูปแบบออนไลน์ที่มีเป้าหมายเพื่อให้เป็นพื้นที่นำเสนอผลงานทางวิชาการทางด้านการศึกษาและสาขาที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ด้านศึกษาศาสตร์ เช่น ปฐมวัย ประถมศึกษา มัธยมศึกษา อุดมศึกษา ฯลฯ ศาสตร์การสอนด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี รวมไปถึงศาสตร์การสอนด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เช่น ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ดนตรี ศิลปะ สังคมศึกษา หรือที่เกี่ยวข้อง เพื่อความเจริญก้าวหน้าทางด้านความรู้และด้านการวิจัย

การใช้ชุดบอร์ดเกม เพื่อส่งเสริมทักษะการพูดและทักษะการอ่าน ของเด็กปฐมวัย

ณัฐนรี มหายศนันท์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การเรียนรู้ภาษา เป็นรากฐานสำคัญของพัฒนาการในทุกด้านของชีวิตเด็กปฐมวัย ไม่เพียงแต่ช่วยให้สามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาด้านสติปัญญา (Cognitive Development) การเข้าสังคม (Social Interaction) และการเรียนรู้ด้านวิชาการ (Academic Learning) ภาษาไม่ใช่แค่เครื่องมือสื่อสาร แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญ ที่ช่วยให้เด็กเข้าใจโลก คิดวิเคราะห์ และเชื่อมโยงประสบการณ์ของตนเองกับสิ่งรอบตัวพร้อม ที่จะต่อยอดในอนาคตที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาได้ดียิ่งขึ้น บทความนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะส่งเสริมการใช้ชุดบอร์ดเกม เพื่อส่งเสริมทักษะการพูดและทักษะการอ่านของเด็กปฐมวัย โดยใช้ชุดบอร์ดเกม หรือเกมกระดาน ซึ่งประกอบด้วย บอร์ดเกม การ์ดเกม ลูกเต๋า ยึดหลักประสบการณ์สำคัญที่จะต้องเกิดกับเด็กปฐมวัย มีกฎกติกา รูปแบบการเล่นได้ทั้งรายบุคคลและรายกลุ่ม วิธีการเล่นตามจุดมุ่งหมายที่ จะส่งเสริมทักษะการพูดคำศัพท์ ทักษะการพูดเป็นประโยค ทักษะการพูดเป็นเรื่องราว และพัฒนาการความสามารถทักษะการอ่านจากรูปภาพ สัญลักษณ์

คำสำคัญ: ชุดบอร์ดเกม, ทักษะทางภาษา, เด็กปฐมวัย

การจัดกิจกรรมการเล่นสื่อวัสดุปลายเปิด โดยใช้วัสดุจากธรรมชาติเพื่อพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของเด็กปฐมวัย

ชุตินันท์ ตั๋นผัด — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีทักษะความคิดสร้างสรรค์ถือเป็นรากฐานสำคัญในการเรียนรู้ตลอดชีวิต เนื่องจากความคิดสร้างสรรค์ช่วยเสริมศักยภาพในการแก้ปัญหา การคิดเชิงนวัตกรรม และการแสดงออกทางศิลปะอย่างอิสระ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการจัดกิจกรรมการเล่นโดยใช้สื่อวัสดุปลายเปิดจากธรรมชาติในการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของเด็กปฐมวัย โดยอ้างอิงแนวคิดทฤษฎี Loose Parts ของ Nicholson และองค์ประกอบความคิดสร้างสรรค์ 4 ด้านของ Guilford ได้แก่ ความคิดริเริ่ม ความคิดคล่องแคล่ว ความคิดยืดหยุ่น และความคิดละเอียดลออ กิจกรรมที่นำเสนอประกอบด้วย 4 ประเภท คือ (1) การสร้างสรรค์ภาพปลายเปิด (2) การพิมพ์ภาพ (3) การประดิษฐ์ และ (4) การปะติด ซึ่งสอดคล้องกับพัฒนาการทางศิลปะและการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า เด็กสามารถแสดงพฤติกรรมทางความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างชัดเจน เช่น การคิดวิธีใช้วัสดุใหม่ การลองผิดลองถูกอย่างต่อเนื่อง การปรับเปลี่ยนวิธีการเมื่อเจอข้อจำกัด และการใส่รายละเอียดเล็กน้อยในผลงาน ผลการศึกษาเสนอว่าการเล่นสื่อวัสดุปลายเปิดจากธรรมชาติเป็นแนวทางการจัดการเรียนรู้ที่ทรงพลังในการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ และควรได้รับการบูรณาการในหลักสูตรปฐมวัยอย่างเป็นระบบ

คำสำคัญ: เด็กปฐมวัย, ความคิดสร้างสรรค์, วัสดุธรรมชาติ, วัสดุปลายเปิด

ชุดเกมบิงโกเพื่อพัฒนาทักษะการฟังและการพูดของเด็กปฐมวัย

นริศรา ทาหอม, ศิริมาศ โกศัลย์พิพัฒน์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การพัฒนาทักษะการฟังและการพูดเป็นรากฐานสำคัญของการสื่อสารในเด็กปฐมวัย ซึ่งเป็นช่วงวัยที่สมองมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วและเหมาะสมต่อการเรียนรู้ภาษา การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่สนุกสนานและมีปฏิสัมพันธ์ เช่น เกมบิงโก จึงเป็นแนวทางที่ช่วยส่งเสริมทักษะดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายบทบาทของเกมบิงโกในการพัฒนาทักษะการฟังและการพูดของเด็กปฐมวัย โดยมุ่งเน้นการออกแบบกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัย การใช้คำศัพท์ที่สัมพันธ์กับชีวิตประจำวัน และการส่งเสริมการสื่อสารแบบมีส่วนร่วม ผลการวิเคราะห์เชิงแนวคิดชี้ให้เห็นว่า เกมบิงโกช่วยให้เด็กมีสมาธิในการฟัง เข้าใจคำสั่ง จดจำคำศัพท์ และกล้าแสดงออกทางการพูดมากขึ้น นอกจากนี้ กิจกรรมดังกล่าวยังเสริมสร้างทักษะทางสังคม การรอคอย การฟังผู้อื่น และการทำงานร่วมกันในกลุ่มได้อย่างเป็นธรรมชาติ จึงสามารถสรุปได้ว่า เกมบิงโกเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาภาษาและการสื่อสารในระดับปฐมวัย หากได้รับการปรับใช้ให้เหมาะสมกับพัฒนาการของเด็ก และสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการจัดการเรียนการสอนในระดับปฐมวัยได้อย่างกว้างขวาง รวมถึงต่อยอดสู่การพัฒนาเนื้อหาในหมวดหมู่อื่น ๆ เช่น การเล่านิทาน การออกเสียงพยัญชนะ หรือการสร้างประโยคง่าย ๆ เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ภาษาไทยอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้เมื่อเด็กปฐมวัยมีทักษะการฟังที่ดีทั้งด้านการรับรู้คำสั่งหรือเนื้อหาต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง ขณะเดียวกันทักษะการพูดช่วยให้เด็กสามารถสื่อสารความคิด ความรู้สึก และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้อื่นได้อย่างมั่นใจให้แก่เด็กปฐมวัย

Burke Aaron Hinsdale กับแนวคิด “ประวัติศาสตร์ในฐานะปฏิบัติการสร้างพลเมือง” สู่การวางรากฐานทางปัญญาในวิชาสังคมศึกษาของอเมริกา

อรรฏชณม์ สัจจะพัฒนกุล — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์แนวคิดของ Burke Aaron Hinsdale ในฐานะบุคคลสำคัญผู้ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมทางปัญญา (intellectual bridge) ในการเปลี่ยนผ่านกระบวนทัศน์การสอนประวัติศาสตร์ในสหรัฐอเมริกา งานศึกษาจำนวนมากมักระบุว่าจุดกำเนิดของวิชาสังคมศึกษา (Social Studies) เริ่มต้นจากรายงานของ Committee on Social Studies (1916) แต่ทว่าความจริงแล้วรากฐานทางความคิดที่สำคัญได้ถูกวางไว้ก่อนหน้านั้นแล้ว โดย Hinsdale ได้เสนอผ่านงานเขียนชิ้นสำคัญ How to Study and Teach History (1894) โดยได้สถาปนาแนวคิด "ประวัติศาสตร์ในฐานะห้องปฏิบัติการพลเมือง" (History as a Civic Laboratory) แนวคิดนี้ได้เปลี่ยนเป้าหมายการสอนประวัติศาสตร์จากการท่องจำข้อเท็จจริง (rote memorization) ไปสู่การวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ (causal analysis) และการทำความเข้าใจสถาบันทางสังคม โดยมีเป้าหมายสูงสุดเพื่อสร้าง "พลเมืองที่รอบรู้" (informed citizens) Hinsdale ยืนยันว่าประวัติศาสตร์ไม่สามารถศึกษาอย่างโดดเดี่ยวได้ แต่ต้องมีการ บูรณาการ (integration) เข้ากับศาสตร์อื่น โดยเฉพาะภูมิศาสตร์ รัฐศาสตร์ และหลักการทางสังคมวิทยา ซึ่งแนวคิดนี้ได้กลายเป็นหัวใจสำคัญของวิชาสังคมศึกษาในเวลาต่อมา

การพัฒนาทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรมผ่านแนวทางการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL)

สุธาสินี ยันตรวัฒนา — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

กระทรวงศึกษาธิการของประเทศไทยดําเนินการขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาปัจจุบันให้มีทันสมัยและตอบสนองต่อความต้องการของสังคม โดยมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะสําคัญ ที่มีทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการทํางานร่วมกันในผู้เรียนเป็นทักษะหนึ่งของการพัฒนาโดยมีการพัฒนาหลักสูตรที่ยืดหยุ่นและสามารถปรับตัวเข้ากับตลาดแรงงานในอนาคตนอกจากนี้ยังได้มีการอบรมครูในการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการสอน และสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการพัฒนาทักษะที่จําเป็นสําหรับการปรับตัวในสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) ได้รับการนํามาใช้ในระดับอุดมศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหาผ่านการนําเสนอปัญหาจริงจากชีวิตประจําวัน ซึ่งช่วยกระตุ้นให้ผู้เรียนค้นคว้า วิเคราะห์ และหาวิธีแก้ไขซึ่ง PBL เป็นแนวทางการศึกษาที่มีความสําคัญโดยเฉพาะสําหรับนักศึกษาวิชาชีพครู ซึ่งเป็นผู้ที่จะมีบทบาทสําคัญในการพัฒนาการศึกษาในอนาคต โดย PBL ไม่เพียงแต่ช่วยเตรียมความพร้อมให้กับนักศึกษาวิชาชีพครูในการเป็นครูที่มีประสิทธิภาพ แต่ยังเสริมสร้างทักษะด้านการคิดสร้างสรรค์ การทํางานร่วมกันในกลุ่ม และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจากประสบการณ์ที่หลากหลาย นอกจากนี้ PBL ยังช่วยพัฒนาทัศนคติที่ดีต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งจําเป็นในโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การเรียนรู้ในรูปแบบนี้จะช่วยให้นักศึกษาสามารถสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ในการจัดการเรียนการสอนที่ตอบสนองต่อความต้องการของสังคมและช่วยพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียนในระดับชั้นต่าง ๆ ดังนั้น การสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เอื้อต่อการพัฒนาทักษะและนวัตกรรมจึงเป็นพื้นฐานสําคัญในการพัฒนานักศึกษาวิชาชีพครู

เพื่อให้สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงในวงการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ผ่านการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) เป็นวิธีการที่สามารถนําไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพในกระบวนการพัฒนาทักษะและนวัตกรรมในการศึกษาคําสําคัญ:ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม, การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL)

คําสําคัญ:ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม, การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL)

บทความปริทัศน์

Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

ยากจะปฏิเสธว่าปัญหาความขัดแย้งในทุกวันนี้ระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีพรมแดนติดกันเป็นผลสืบเนื่องมาจากความขัดแย้งที่ยาวนานและบาดแผลที่ฝั่งลึกในประวัติศาสตร์และความทรงจำเช่นเดียวกันคงยากจะปฏิเสธว่าเหตุผลสำคัญประการหนึ่งที่ความทรงจำบาดแผลของประวัติศาสตร์ความ
ขัดแย้งที่ยังดำรงอยู่และฝั่งอยู่ในความทรงจำของผู้คนส่วนหนึ่งเป็นผลผลิตจากการสร้างความเป็นชาตินิยมผ่านแบบเรียนของทั้งไทยเองและของเพื่อนบ้านในหลายประเทศ

"ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" หนังสือประวัติศาสตร์ที่เขียนขึ้นมาผ่านการรวบรวมนักวิชาการด้านประวัติศาสตร์ เพื่อทำการศึกษาเรื่องของ "เพื่อนบ้าน" ที่บทบาทของเพื่อนบ้านปรากฎอยู่ในแบบเรียนไทย โดยเนื้อหาของ "ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" คือการทำความเข้าใจและหาคำตอบของการ "สร้างภาพของเพื่อนบ้าน" ในฐานะของ "ศัตรูคู่แค้น" ระหว่างเพื่อนบ้านและไทย อาทิ การสร้างความรับรู้เรื่องพม่าเผากรุงศรีอยุธยา หรือการสร้างความรับรู้เรื่องกบฏเจ้าอนุวงศ์ และอื่น ๆ ที่ปรากฎสถานะในแบบเรียน "สร้างชาตินิยม"ของไทย ที่ปฏิเสธไม่ได้ว่าเพราะแบบเรียนในลักษณะนี้ทำให้คนไทยหลายคนยังคงจงเกลียดจงชังและดูหมิ่น

ประเทศเพื่อนบ้าน โดยปรากฏออกมาในรูปของคำด่าว่า "ลาว" บ้าง หรือ "ชาติก่อนพวกมันเคยเผากรุงศรีทำให้ต้องมาทำงานใช้แรงงานสร้างประเทศเราอย่างในทุกวันนี้" ซึ่งก็เป็นเหตุผลที่ฟังแล้วประหลาดดี ในส่วนของเนื้อหาของ "ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" แบ่งการเล่าเรื่องเป็นดังนี้

(1) อุษาคเนย์ : พลวัตการรับรู้จากอดีตถึงปัจจุบัน โดย สุเนตร ชุตินธรานนท์, รัตนพร พวงพัฒน์
(2) สถานะองค์ความรู้ด้านอุษาคเนย์ในสังคมไทย โดย สุเนตร ชุตินธรานนท์
(3) พม่าในแบบเรียนของไทย โดย นิตยาภรณ์ พรมปัญญา, มาโนช พรมปัญญา
(4) ลาวในแบบเรียนของไทย โดย กรกิต ชุ่มกรานต์
(5) กัมพูชาในแบบเรียนของไทย โดย ธิบดี บัวคำศรี
(6) มาเลเซียในแบบเรียนของไทย โดย ชปา จิตต์ประทุม

"ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" พาเราไปหาคำตอบในเรื่องของการสร้างภาพของเพื่อนบ้านในฐานะศัตรูเพื่อสนองตอบความต้องการของคนบางกลุ่มในสังคมสยาม-ไทย ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มการเมืองหรือคนบางกลุ่มที่จะได้ประโยชน์ในการสร้าง "ศัตรูร่วมของความทรงจำ" โดยที่ "ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" พาเราย้อนกลับไปดูที่จุดกำเนิดของการเขียน "ประวัติศาสตร์แห่งชาติ" ภายใต้อุดมการณ์ชาตินิยม โดยเฉพาะการเขียนประวัติศาสตร์ชาตินิยมลงในแบบเรียน เพื่อสร้างชุดความทรงจำร่วมบางประการภายใต้สิ่งที่เรียกว่า "ความรักชาติ" แต่ชาติที่ถูกทำให้รักนั้นคือชาติที่สร้างขึ้นโดยการจัดระเบียบความทรงจำผ่าน "มายาคติของชาตินิยม" กระทั่งผลสะท้อนของ "ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" ปรากฏชัดเจนในทุกยุคสมัยกระทั่งถึงปัจจุบัน ที่ถ้าเราลองไปเปิดดูแบบเรียนของบางรายวิชาเราก็จะยังพบว่าแบบเรียนของกระทรวงศึกษาธิการยังคงมุ่งเน้นการ "ชาตินิยมในแบบเรียนไทย" อย่างไม่รู้จบรู้สิ้นกระทั่งสะท้อนออกมาเป็น #ไทยนี้รักสงบแต่... ในช่วงเวลาของความขัดแย้งที่ดำเนินไปในปัจจุบัน

บทความพิเศษ

กองบรรณาธิการ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

ข้อมูลการศึกษาไทยที่น่าสนใจ
“จำนวนนักศึกษาครูและผลการทดสอบและประเมินสมรรรถนะวิชาชีพครู”
กองบรรณาธิการ