สติปัฏฐาน 4 เปรียบเทียบการปฏิบัติกรรมฐานในประเทศไทยและในประเทศพม่า

ผู้แต่ง

  • พระปิยะ ฐิตปญฺโญ วัดพะยอม อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
  • พระธนญชัย กนฺตปญฺโญ วัดพะยอม อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
  • พระอธิการจำนงค์ จรณธมฺโม วัดพะยอม อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

คำสำคัญ:

สติปัฏฐาน 4, การปฏิบัติกรรมฐาน, ไทยและพม่า

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งเน้นศึกษา สติปัฏฐาน 4 เปรียบเทียบการปฏิบัติกรรมฐานในประเทศไทยและในประเทศพม่า จากการศึกษาจากแนวคิด หนังสือ ตำรา และจากการสังเคราะห์ วิเคราะห์จากผู้แต่งพบว่า            1.ในประเทศไทย การปฏิบัติธรรม 5 สายใหญ่ไทยในประเทศไทย ประกอบด้วย 1.สายพุทโธ มีรูปแบบการสอนตามแนวทางคำสอนของหลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต 2.สายอานาปานสติ มีรูปแบบการสอนตามแนวทางคำสอนของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) 3.สายอิริยาปถปัพพะ หรือ ยุบหนอพองหนอ มีรูปแบบการสอนตามแนวทางคำสอนของมีพระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ) 4.สายแนวปฏิบัติ มี รูป-นาม เป็นอารมณ์ มีรูปแบบการสอนตามแนวทางคำสอนอาจารย์แนบ มหานีรานนท์ 5.สายสัมมาอะระหัง  มีรูปแบบการสอนตามแนวทางคำสอนของ               พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ การนำมหาสติปัฏฐาน 4 มาใช้เป็นหลักในการสอน คือ สติปัฏฐาน 4 มีสำนักวิปัสสนา กรรมฐานฐานจำนวนมาก กล่าวโดยเฉพาะสำนัก ปฏิบัติที่มีอิทธิพล และได้รับการยอมรับใน แนวทางการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานอย่างกว้างขวางแพร่หลาย ได้แก่1) สำนักมหาสีสยาดอซึ่งก่อกำเนิดโดยโสภณมหาเกร หรือ มหาลีสยาดอ 2) สำนักโกเอ็นก้า ซึ่งสืบทอดจากสายเลดีสยาดอ สำนักนี้ทำให้เกิด "ขบวนการวิปัสสนาฆราวาส" คือ ผู้นำการเผยแผ่และปฏิบัติสามารถจะเป็นฆราวาสได้ เป็นมิติของการปฏิบัติกรรมฐานในแนวทางแบบฆราวาสขึ้นมา ซึ่งเรียกว่า ขบวนการวิปัสสนาฆราวาส ความเหมือนและความแตกต่างมีเพียงวิธีการเท่านั้น มีจุดมุ่งหมายคือ สติปัฏฐาน 4 เหมือนกัน

เอกสารอ้างอิง

Jordt, Ingrid (2014). Burma’s Mass Lay Meditation Movement: Buddhism and the Cultural Construction of Power. Ohio University Press, pp. 15–18.

Vipassana meditation. (2567). พระอาจารย์เลดีซายาดอว์. สืบค้น 27 ธันวาคม 2567 จาก https://www.thaidhamma.net/index.php?option=com_content&task=view&id=39&Itemid=44.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม. (2553). คู่มือปฏิบัติสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน 5 สาย. นครปฐม : องค์กรเพชรเกษม พริ้นติ้ง กรุ๊ป จำกัด.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

06/30/2026