การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการบริหารกิจการ คณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงคราม ตามหลักพุทธธรรม
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, การมีส่วนร่วม, การบริหารกิจการคณะสงฆ์, หลักพุทธธรรมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา สาเหตุ อุปสรรค การบริหารกิจการคณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงคราม 2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการบริหารกิจการคณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงคราม 3) เพื่อนำเสนอการพัฒนารูปแบบการบริหารกิจการคณะสงฆ์แบบการมีส่วนร่วมตามหลักพุทธบูรณาการของคณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการเก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญรวม 26 รูป/คน แบ่งเป็นการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 18 รูป/คน และการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ 8 รูป/คน โดยนำเสนอข้อมูลในรูปแบบการพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบัน ปัญหา สาเหตุ อุปสรรค การบริหารกิจการคณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงครามแบบมีส่วนร่วม แบ่งเป็น 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านโครงสร้างการบริหารที่รวมศูนย์อำนาจ 2) ด้านบุคลากรขาดทักษะการบริหาร และ 3) ด้านวัฒนธรรมและค่านิยมที่ยึดติดในรูปแบบจารีตประเพณีดั้งเดิมในส่วนองค์ประกอบในการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วม ได้แก่ การแก้ไขปัญหา การวางแผน ปฏิบัติการ และการประเมินผล สำหรับการพัฒนารูปแบบการบริหารกิจการคณะสงฆ์แบบการมีส่วนร่วมตามหลักพุทธบูรณาการของคณะสงฆ์จังหวัดสมุทรสงคราม ที่มุ่งเน้นการปฏิรูปทั้งในเชิงโครงสร้างและเชิงจริยธรรม โดยรูปแบบ SIE-6B-4P Model แบ่งเป็น 3 ด้าน ได้แก่ 1) การเปลี่ยนฐานคิดจากอำนาจสู่หลักพุทธธรรม ใช้หลักอปริหานิยธรรม 7 ประยุกต์ใช้ด้านการปกครอง 2) การบูรณาการบุคคลเข้าเป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ประยุกต์ใช้ด้านการศึกษาสงเคราะห์ และหลักสาราณียธรรม 6 ประยุกต์ใช้ด้านการสาธารณสงเคราะห์ และ 3) การกำกับดูแลตนเองด้วยจริยธรรมและการพัฒนาสมรรถะ ใช้หลักไตรสิกขา 3 ประยุกต์ใช้ด้านการศาสนศึกษา หลักสัปปุริสธรรม 7 ประยุกต์ใช้ด้านการเผยแผ่ และหลักภาวนา 4 ประยุกต์ใช้ด้านการสาธารณูปการ เพื่อส่งเสริมการบริหารกิจการคณะสงฆ์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสร้างความชอบธรรมในการนำองค์กร
เอกสารอ้างอิง
กองแผนงาน กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). คู่มือพระสังฆาธิการว่าด้วยพระราชบัญญัติ กฎ ระเบียบ และคำสั่งของคณะสงฆ์. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การศาสนา.
โกวิทย์ พวงงาม. (2545). การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน. ม.ป.ท.
พระครูภาวนารัตนวิสุทธิ์. (2568, 4 สิงหาคม). เจ้าคณะตำบลคลองเขิน เจ้าอาวาสวัดปากลัด ตำบลคลองเขิน อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม [บทสัมภาษณ์].
พระครูสมุทรกิตติวัฒน์. (2568, 27 สิงหาคม). เจ้าอาวาสวัดช่องลม ตำบลบ้านปรก อำเภอเมืองสมุทรสงคราม จังหวัดสมุทรสงคราม [บทสัมภาษณ์].
พระครูสิริธรรมวิสิฐ (พรสวัสดิ์ ฐิตธมฺโม). (2565). การบริหารกิจการคณะสงฆ์อำเภอชุมพลบุรีจังหวัดสุรินทร์ (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูอาทรวิริยานุวัตร. (2568, 9 สิงหาคม). รองเจ้าคณะอำเภออัมพวา รองเจ้าอาวาสวัดจุฬามณี ตำบลบางช้าง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม [บทสัมภาษณ์].
พระครูอุดมธรรมมงคล (ทองดี จนฺทวณฺโณ). (2567). แนวทางการบริหารกิจการคณะสงฆ์ด้วยหลักพุทธธรรมของพระสังฆาธิการจังหวัดบึงกาฬ (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาจรัญ ภูริโกวิโท (พรมเลิศ). (2562). แนวทางการบริหารกิจการคณะสงฆ์ของพระสังฆาธิการจังหวัดนนทบุรีเชิงพุทธบูรณาการ (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2560). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
รสคนธ์ รัตนเสริมพงศ์. (2551). การบริหารท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร : อรุณการพิมพ์.
วิรัช ถิรพันธุ์เมธี และทองใบ ธีรานันทางกูร. (2546). คู่มือพระสังฆาธิการ. กรุงเทพฯ : สหธรรมิก.
สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2559). การบริหารราชการแบบมีส่วนร่วมของประชาชน. กรุงเทพฯ : สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
อรทัย ก๊กผล. (2552). คู่คิด คู่มือการมีส่วนร่วมของประชาชนสำหรับผู้ท้องถิ่น. กรุงเทพฯ : ส เจริญการพิมพ์.
Cohen, J. M. & Uphoff, N. T.(1977). Rural Development Participation : Concepts and Measures for Project Design, Implementation and Evaluation. New York : Cornell University.
