การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาลเพื่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี
คำสำคัญ:
นโยบายสาธารณะด้านสุขภาพ, หลักการกุญแจเก้าดอก, หลักอิทธิบาท 4, สุขภาวะผู้สูงอายุ, โมเดลธรรมนำสุขบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพเพื่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี 2. ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี และ 3. นำเสนอรูปแบบการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาลเพื่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี การวิจัยใช้แบบผสานวิธี เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง คือบุคลากรในสังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี จำนวน 357 คน โดยใช้แบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ 0.92 วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน การวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 18 รูปหรือคน วิเคราะห์โดยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 1. การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.71, S.D. 0.66) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ การสื่อสารระหว่างองค์การและการบังคับใช้นโยบาย (
= 3.75, S.D. 0.76) 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ ประกอบด้วย ปัจจัยการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพด้านท่าทีของผู้นำนโยบายไปปฏิบัติ ลักษณะของหน่วยงาน และทรัพยากรของนโยบาย ซึ่งร่วมกันทำนายการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุได้ร้อยละ 71.0 ปัจจัยด้านหลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ วิริยะ วิมังสา จิตตะ และฉันทะ สามารถร่วมกันทำนายได้ร้อยละ 55.1 หลักการกุญแจเก้าดอก ได้แก่ กุญแจแห่งการแก้ไขปัญหา การสำรวจตน ปัญญา ภาวะผู้นำ การคิดบวกและการให้อภัย และทักษะการสื่อสารและทักษะทางปัญญา สามารถร่วมกันทำนายได้ร้อยละ 75.6 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และ 3. การขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพเพื่อการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี เป็นการบูรณาการองค์ประกอบ 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ การผสานกับหลักอิทธิบาท 4 และหลักการกุญแจเก้าดอกเพื่อก่อให้เกิดผลลัพธ์การส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุในสี่มิติ คือ ร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณอย่างเป็นองค์รวม
เอกสารอ้างอิง
เกศรา โกมาส. (2567). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุด้วยกระบวนการโรงเรียนผู้สูงอายุ เทศบาลเมืองวังสะพุง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(2), 449-458.
จรูญศักดิ์ สุนทรเดชา. (2562). การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังพฤติกรรมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ชณภา ปุญณนันท์. (2566). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาลของบุคลากรเทศบาลเมืองในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ชุณิภา เปิดโลกนิมิต และคณะ. (2565). โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุการขับเคลื่อนนโยบายด้านความเท่าเทียมทางเพศของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(4), 28-39.
นัทปภา นุชาภัทร และบุญทัน ดอกไธสง. (2567). ประสิทธิผลการอบรมเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์ผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาล. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(5), 15-28.
พระครูนิภาภัทรกิจ (สามารถ ฐิตสทฺโธ). (2562). การนำแผนยุทธศาสตร์การยกระดับกระบวนการบริหารจัดการภายในสู่การปฏิบัติของคณะสงฆ์จังหวัดนครสวรรค์ (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูปลัดชาติชาย ญาณโสภโณ (ขุมเงิน). (2563). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุของเทศบาลในจังหวัดลำพูน (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์).พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูวินัยธรเอนก เตชวโร (ใยอินทร์). (2559). การบริหารโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 เพื่อสร้างวัฒนธรรมการอยู่ร่วมกันของชุมชนต้นแบบภาคเหนือตอนล่าง (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาวิเศษ กนฺตธมฺโม (มั่งคั่ง). (2564). พุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาประสิทธิผลการบริหารงานของเทศบาลเมืองในจังหวัดชลบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พัทธนัญพร พิพิธวรโภคิน. (2563). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเพิ่มผลิตภาพในการปฏิบัติราชการของบุคลากรองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดปทุมธานี (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
เพียร เป็นพร้อม และคณะ. (2563). รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุเชิงนโยบายสาธารณะ กรณีศึกษาจังหวัดสุรินทร์. วารสารการเมืองการปกครอง, 10(3), 139-154.
ภูษิต วิเศษคามินทร์. (2563). ประสิทธิผลการนำนโยบายการแก้ปัญหาจราจรไปปฏิบัติของกองบังคับการตำรวจจราจร (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มาสริน ศุกลปักษ์ และกรัณฑรัตน์ บุญช่วยธนาสิท. (2563). การศึกษาสุขภาวะทางจิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลจังหวัดนนทบุรี. วารสารแพทย์เขต, 39(4), 530-540.
วิจิตตรา ธัญวริษณิรินทร์ และคณะ. (2567). การนำนโยบายการดูแลสุขภาพระยะยาวของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ไปปฏิบัติในเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดพิจิตร. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(6), 118-135.
วิศิษฎ์สร เอกกิตตินันท์. (2563). การพัฒนาการนำฐานข้อมูลขนาดใหญ่มาปรับใช้เพื่อการเพิ่มประสิทธิผลการปฏิบัติงานของกรมทางหลวง (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี. (2566). แผนยุทธศาสตร์สาธารณสุขของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนนทบุรี ประจำปี 2563-2566 สืบค้น 30 กรกฎาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/6yFCz
_____. (2567). บริบทจังหวัดนนทบุรี ฉบับปรับปรุง 2567. สืบค้น 30 กรกฎาคม 2567, สืบค้น 30 กรกฎาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/0aVOQ
สุภัทรชัย สีสะใบ และพระปลัดระพิน พุทธิสาโร. (2566). การพัฒนาสุขภาวะและการปรับตัวในสังคมผู้สูงวัย: ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(4), 418–430.
Kang, H. G. & Kim, H. (2022). Ageism and Psychological Well-Being among Older Adults: A Systematic Review. Gerontology and Geriatric Medicine, 8, 1-18.
Poedloknimit, C. & Klomkul, L. (2020). A Causal Relationship Model of Mental Development and Create Intellectual Prosperity among Ethical Training in Palangjit Dhamma Jakrawan Institution with Nine-Keys Philosophy as a Mediator. Solid State Technology, 1576-1581.
Punnanan, C. (2020). The Process of Seeking Nine-Keys Philosophy of Palangjit Dhamma Jakrawan Institute and Utilization for Human Development. Solid State Technology, 1998-2008.
_____. (2021). Effects of Dharma Practices on Psychological Well-Being of the participants Mental Development and Create Intellectual Program of the Palangjit Dharma Jakrawan Institute (PDJ) Applying the principles of the Nine Keys Philosophy. Psychology and Education Journal, 58(1), 5503-5509.
United Nations. (2019). World Population Ageing 2019. New York: United Nations.
Yamane, T. (1973). Statistic: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.
Yon, M. A. Y. et al. (2017). Elder Abuse Prevalence in Community Settings: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Lancet Global Health, 5(2), 147-156.
