หลักอริยสัจ 4: การยุติความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศซูดาน
คำสำคัญ:
อริยสัจ 4, เมตตาธรรม, ยุติความขัดแย้ง, การเมือง, ประเทศซูดานบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บริบทความขัดแย้งทางการเมืองประเทศซูดานและนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 เป็นการบูรณาการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากโลภะ โทสะ และโมหะ เปลี่ยนจาก การแก้แค้นสู่การให้อภัย จากความรุนแรงสู่สันติภาพยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า 1. ทุกข์ (ความทุกข์) คือ ความเจ็บปวดของประชาชนในภาวะสงคราม ซึ่งส่งผลให้ผู้คนจำนวนมหาศาลต้องเผชิญความสูญเสียทั้งชีวิต มีการพลัดถิ่น ความอดอยากและความไม่มั่นคงทางอาหาร การสูญเสียชีวิตของพลเรือน และวิกฤตสุขภาพและโรคระบาด 2. สมุทัย (เหตุแห่งทุกข์) คือ รากเหง้าของความขัดแย้งทางการเมืองในซูดานมาจากกิเลส ได้แก่ โลภะ ความอยากได้อำนาจและทรัพยากร โทสะ จากความโกรธ ความแค้น และความไม่เท่าเทียมทางชาติพันธุ์ ศาสนา และ โมหะ ความหลงในอุดมการณ์และอัตลักษณ์จนมองฝ่ายตรงข้ามเป็นศัตรู 3. นิโรธ (ความดับทุกข์) คือ การดับทุกข์ด้วยสันติภาพที่เกิดจากเมตตา การปล่อยวางอัตตาและการเยียวยาความหวาดกลัว ความไม่ไว้วางใจที่สะสมจากสงคราม คือ การฟื้นฟูศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การให้อภัย การยอมรับความจริง รวมถึงการส่งเสริมการศึกษาและลดอคติทางชาติพันธุ์ในระยะยาว เพื่อสร้างสันติภาพที่ยั่งยืน 4. มรรค (หนทางดับทุกข์) คือ แนวทางดับทุกข์และคลี่คลายความขัดแย้งซูดานอย่างยั่งยืน โดยประยุกต์ มรรคมีองค์ 8 เป็นกรอบแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง ได้แก่ 1. สัมมาทิฐิ คือ ส่งเสริมความเข้าใจ ข้ามชาติพันธุ์และศาสนา ลดอคติ 2. สัมมาสังกัปปะ คือ ลดความเกลียดชังและความต้องการครอบงำอำนาจ 3. สัมมาวาจา คือ ลดวาทกรรมสร้างความเกลียดชังและข่าวปลอม 4. สัมมากัมมันตะ คือ ยุติความรุนแรง และการละเมิดสิทธิมนุษยชน 5. สัมมาอาชีวะ คือ ป้องกันการใช้อำนาจรัฐแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัว 6. สัมมาวายามะ คือ มุ่งสร้างสันติภาพอย่างต่อเนื่องและตัดวงจรความเกลียดชัง 7. สัมมาสติ คือ ลดการตัดสินใจด้วยอารมณ์และพฤติกรรมหุนหันของผู้นำ และ 8. สัมมาสมาธิ คือ ส่งเสริมความสมดุลทางอารมณ์ในการตัดสินใจเชิงนโยบาย
เอกสารอ้างอิง
นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัย. (2562). ซูดานแผ่นดินแห่งความขัดแย้ง (1). สืบค้น 8 พฤศจิกายน 2568, จาก https://url.in.th/yGsHt
พระครูสารกิจประยุต. (2560). การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 การแก้ไขปัญหาชีวิต. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 17(2), 257-268.
พระครูสุตพัฒโนดม (วรเมศร์ จารุวณฺโณ). (2561). การขจัดความขัดแย้งตามแนวโอวาทปาฏิโมกข์. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 6(1), 370-380.
พระเทพเวที (ป.อ. ปยุตฺโต). (2532). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 34). กรุงเทพฯ: เอส.อาร์. พริ้นติ้งแมสโปรดักส์.
พุทธทาสภิกขุ. (2532). คู่มือมนุษย์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
องค์การรักษาความปลอดภัยฝ่ายพลเรือนสำนักข่าวกรองแห่งชาติ. (2568). ซูดาน : ประเทศที่ไม่ใช่ชาติ. สืบค้น 8 พฤศจิกายน 2568, จาก https://citly.me/ojbfG
อัยย์ลดา แซ่โค้ว. (2566). “วิกฤตซูดาน” อาจเป็นสงครามกลางเมืองเมื่อกองทัพแบ่งเป็นสองขั้ว. สืบค้น 8 พฤศจิกายน 2568, จาก https://url.in.th/gbLYY
Amnesty International. (2023). Sudan: New Conflict Escalation Exacerbates 20 Years of Suffering for Civilians in Darfur. Retrieved November 19, 2025, from https://url.in.th/GXNRS
Badri, R. & Dawood, I. (2024). The Implications of the Sudan War on Healthcare Workers and Facilities: A Health System Tragedy. Conflict and Health, 18(22), 1-5.
Center for Preventive Action. (2025). Civil War in Sudan. Retrieved November 19, 2025, from https://url.in.th/JSvTF
Flint, J. & de Waal, A. (2008). Darfur: A Short History of a Long War. Zed Books. Retrieved November 19, 2025, from https://shorturl.asia/SHl86
Hassan, T. (2023). Sudan Events of 2023. Retrieved November 19, 2025, From https://url.in.th/YnfnH
IOM. (2025). First Recorded Drop in Sudan Displacement, Yet Humanitarian Crisis Persists. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/fMHk1
Karim, O. (2025). Hunger and Heightened Insecurity Pushes Sudan to the Brink of Collapse. Retrieved November 19, 2025, from https://shorturl.asia/TYaBl
Money Buffalo. (2023). Sudan is in a Civil War. The Crisis That is Shaking the World, Thailand is Affected. Retrieved November 18, 2025, from https://url.in.th/geHEy
Gillen, N. (2025). Sudan: At Least 100 Civilians Killed by Sudanese Armed Forces Air Strike on El Fasher Market, North Darfur. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/mhPf7
Norwegian Refugee Council. (2025). The Humanitarian Crisis in Sudan Explained. Retrieved November 19, 2025, from https://url.in.th/znTBf
Osman, W. M. et al. (2025). The Devastating Impact of Conflict in Sudan on Mental Health Services: A Rapid Review. Discover Mental Health, 5(1), 1-6.
Pondy, L. R. (1967). Organizational Conflict: Concepts and Models. Administrative Science Quarterly, 12(2), 296-320.
Sabr, M. el D. (2025). Sudan under Bashir. Retrieved November 19, 2025, from https://url.in.th/jzqkV
SAPA. (2025). Sudan Civil War: History & Implications [6 Root Causes]. Retrieved November 19, 2025, from https://shorturl.asia/CBGup
Simon, D. K. (2025). OCHA: Armed Conflict Is Driving the World’s Most Severe Hunger Crises. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/ltpJD
The MATTER. (2019). What Happened in Sudan? A Summary of The Crisis: Massacres of Civilians After The Dictatorship Was Overthrown, But The Problems Are Not Over. Retrieved November 19, 2025, from https://url.in.th/chHMw
Thomas, K. W. & Kilmann, R. H. (1974). Thomas–Kilmann Conflict Mode Instrument. Tuxedo, NY: Xicom.
UNHCR. (2025). Sudan Crisis Explained. Retrieved November 19, 2025, from https://shorturl.asia/H4kwO
_____. (2025). Famine Conditions Confirmed in Sudan’s Al Fasher and Kadugli But Hunger and Malnutrition Ease Where Conflict Subsides. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/UGruE
UNICEF. (2025). Humanitarian Situation Report No. 31. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/MEifI
United Nations South Sudan. (2025). Establishing Trust and Healing Through Transitional Justice. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/ZmVdk
United Nations. (2025). UN Warns of Worsening Humanitarian Crisis in Sudan As Displacement, Hunger and Disease Escalate. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/pZrk2
Utkina, I. (2025). Sudan: FAO Scales Up Emergency Response With Seed Distribution Campaign Targeting 7.5 Million People. Retrieved November 19, 2025, from https://citly.me/C8ulB
VOA Thai. (2021). Looking Back at The Background of The Sudanese Coup. Retrieved November 8, 2025, from https://url.in.th/qwGEC
World Bank Group. (2025). Sudan Economic Update. Retrieved November 19, 2025, from https://shorturl.asia/pqJUo
