หนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉา: กระบวนท่าเกี้ยวและวิธีการแสดงเพื่อสื่ออารมณ์รัก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษากระบวนท่ารำและวิธีการแสดงของหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉา เพื่อสื่ออารมณ์รัก และ 2. วิเคราะห์การสื่อความหมายด้านอารมณ์รักของหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉาตามแนวทางอาจารย์วิโรจน์ อยู่สวัสดิ์ ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการศึกษารวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลจากการค้นคว้าเอกสารทางวิชาการ หนังสือ ตำรา งานวิจัยที่เกี่ยวข้องจากแหล่งข้อมูลต่าง ๆ อีกทั้งใช้วิธีการศึกษาภาคสนามท่ารำหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉา

ผลการศึกษาพบว่า 1. กระบวนท่ารำของหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉาในการแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ ตอนหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉาเป็นลักษณะการรำเกี้ยวในท่านั่ง มีกระบวนท่ารำตีบทตามบทร้องจำนวน 2 เพลง คือ เพลงโอ้โลมชาตรี และเพลงมุล่ง แบ่งเป็นขั้นตอนการเกี้ยวพาราสี 2 ขั้นตอน คือ การพูดจาหว่านล้อมในเพลงโอ้โลมชาตรี มีกระบวนท่ารำ 5 ลักษณะ ได้แก่ ท่ารำมาตรฐาน ท่ารำเลียนแบบท่าธรรมชาติ ท่ารำสื่อความหมาย ท่ารำเฉพาะ และท่ารำที่ประดิษฐ์ขึ้น และขั้นตอนการเข้าถึงเนื้อถึงตัวในเพลงมุล่ง มีกระบวนท่ารำ 4 ลักษณะ ได้แก่ ท่ารำเลียนแบบธรรมชาติท่ารำสื่อความหมาย ท่ารำเฉพาะ และท่ารำที่ประดิษฐ์ขึ้น โดยผู้แสดงจะต้องถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกและพฤติกรรมจากภายในของตัวละครผ่านทางกระบวนท่ารำ และลีลาให้สมบทบาท ผู้แสดงใช้ทักษะ ประสบการณ์ และปฏิภาณในการถ่ายทอดออกมาเป็นกระบวนท่ารำให้แนบเนียน การสื่อความหมายด้านอารมณ์รักของหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉา ผู้แสดงจะเป็นสื่อกลางในการสื่อสารด้านอารมณ์รักที่เกิดขึ้นจากตัวละคร ต้องใช้ความรู้ ความสามารถในการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครออกมาเป็นกระบวนท่ารำเพื่อส่งต่อให้ผู้ชมรับรู้ และเข้าใจให้เป็นประจักษ์ 2. การวิเคราะห์การสื่อความหมายด้านอารมณ์รักของหนุมานเกี้ยวนางสุพรรณมัจฉา มีรูปแบบการสื่อความหมายด้านอารมณ์รักผ่านภาษาพูด หรือการใช้วาทศิลป์ในการเกี้ยวพาราสีนางสุพรรณมัจฉา และรูปแบบการสื่อความหมายด้านอารมณ์รักผ่านภาษากาย เป็นการสื่อสารโดยใช้ภาษากายแทนคำพูด หรือบางครั้งใช้ภาษากายประกอบคำพูด เพื่อความชัดเจนในการสื่อสารยิ่งขึ้น