การจัดการแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมริมแม่น้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม : กรณีศึกษาวัดไร่ขิง วัดท่าพูด และวัดดอนหวาย

ผู้แต่ง

  • สุจิรา สุขวัฒน์ คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยคริสเตียน
  • วิศิษฏ์   แก้วเอี่ยม คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยคริสเตียน
  • อภินันต์ อันทวีสิน คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยคริสเตียน

คำสำคัญ:

แหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรม, ริมแม่น้ำนครชัยศรี, จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและการจัดการแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมริมแม่น้ำนครชัยศรี ได้แก่ วัดไร่ขิง วัดท่าพูด และวัดดอนหวาย เพื่อพัฒนาสู่ความยั่งยืนของวัฒนธรรมท้องถิ่น วัดทั้งสามแห่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมที่สำคัญ รวมทั้งสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชนโดยรอบ การวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน เพื่อศึกษาปัญหาและวิธีการจัดการ รวมถึงมุมมองของผู้มาเยือน การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้ 2 วิธี ได้แก่ 1) การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและผู้ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการวัด โดยใช้การสุ่มแบบเจาะจงเพื่อศึกษาการดำเนินงานและปัญหาการจัดการในปัจจุบัน 2) การเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากพ่อค้าแม่ค้า นักท่องเที่ยว และประชาชนทั่วไป โดยใช้การสุ่มแบบบังเอิญ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่และค่าร้อยละ

     ผลการวิจัยพบว่า ทั้งสามวัดประสบปัญหาขาดแคลนบุคลากรในการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรม แนวทางแก้ไขเบื้องต้นคือการมอบหมายให้พระภิกษุสงฆ์และมัคนายกเข้ามาดูแลเพื่อให้สามารถให้บริการแก่นักท่องเที่ยวและประชาชนได้อย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังพบลักษณะเด่นของแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมแต่ละวัดแตกต่างกัน ได้แก่ 1) วัดไร่ขิง มีโบสถ์หลวงพ่อวัดไร่ขิง พิพิธภัณฑ์ และบ้านดินอินทณัฐ โดยเหตุผลหลักที่ประชาชนเดินทางมา คือ การไหว้พระขอพร ร้อยละ 96.00 2) วัดท่าพูด มีเจดีย์พระจุฬามณีและพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน โดยเหตุผลหลักที่ประชาชนเดินทางมา คือการ ไหว้พระขอพร ร้อยละ 64.00 และ 3) วัดดอนหวาย มีโบสถ์หลวงพ่อวิสาหารและตลาดน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญระดับประเทศ โดยเหตุผลหลักที่ประชาชนเดินทางมา คือ การจับจ่ายซื้อสินค้า ร้อยละ 48.00 

เอกสารอ้างอิง

จิรัฏฐ์ นิลน้อยสี. (ไวยาวัจกรวัดดอนหวาย ตำบลบางกระทึก อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม). สัมภาษณ์, 14 มกราคม 2566.

ธนกรณ์ กริยาผล. (2567). รู้จักการท่องเที่ยวเชิงการศึกษา. สืบค้น 19 มีนาคม 2567, จาก https://www.ryt9.com/s/prg/3143146

นุกูล ชมภูนิช. (2540). วัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำนครชัยศรี. สำนักงานคณะกรรการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ.

ปัญญา เทพสิงห์ และเก็ตถวา บุญปราการ. (2558). การจัดการแหล่งศิลปวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวชายแดนไทย-มาเลเซีย. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. สืบค้น 20 กันยายน 2565, จาก https://kb.psu.ac.th/psukb/bitstream/2016/11261/1/413319.pdf

ปัณณฑัต กฤชชัยพฤกษ์ และบุญรอด โพธิ์แดง. (ไวยาวัจกรวัดท่าพูด ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพรานจังหวัดนครปฐม). สัมภาษณ์, 27 มกราคม 2566.

ประชาชาติธุรกิจ. (2565). 2565 ปีพริกโฉมเที่ยวไทย ก้าวสู่ “ท่องเที่ยวคุณภาพ-ยั่งยืน”. สืบค้น 20 กันยายน 2565, จาก https://www.prachachat.net/tourism/news-834718

พระครูพิสิฐธรรมนันท์ ฉนฺทธมฺโม. (ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดไร่ขิง ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม). สัมภาษณ์, 14 มกราคม 2566.

พิมพ์รัก รัตนการกิจ, พัณณ์ชิตา เดชครุธ และพนมศักดิ์ สุวิสุทธิ์. (2567). การจัดการองค์ความรู้ทุนทางวัฒนธรรมเรือหางยาว ชุมชนย่านคลองบางเชือกหนัง จังหวัดกรุงเทพมหานคร. ว.ทีทัศน์วัฒนธรรม, 23(2), 52-53.

ไพจิตร ปอศรี. (2540). ประวัติศาสตร์เมืองนครปฐม. คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ สถาบันราชภัฏนครปฐม.

ภัทรา แจ้งใจเจริญ. (2558). การจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม กรณีศึกษาชุมชนโอหงิมาจิ หมู่บ้านชิราคาว่าโก จังหวัดกิฝุ ประเทศญี่ปุ่น. [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].https://so02.tci-thaijo.org/index.php/japanese/article/ ownload/77748/72666

สมเกียรติ ชัยพิบูลย์. (2551). การจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม กรณีศึกษาศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชนนครชุม อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร. มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

สุจิรา สุขวัฒน์. (2566). กรอบแนวคิดการวิจัย [รูปภาพ]. มหาวิทยาลัยคริสเตียน คณะสหวิทยาการ.

สุจิรา สุขวัฒน์. (2566). สรุปภาพรวมการจัดอันดับของนักท่องเที่ยวและประชาชนทั่วไปเกี่ยวกับทัศนคติที่เข้ามาในแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมที่อยู่ในวัดริมแม่น้ำนครชัยศรี [ตาราง]. มหาวิทยาลัยคริสเตียน คณะสหวิทยาการ.

เสกสรรค์ สนวา, สุพัฒนา ศรีบุตรดี, พงศ์สวัสดิ์ ราชจันทร์ และนภัสภรณ์ ภูวตานนท์ ณ มหาสารคาม. (2563). การจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมตามวิถีชีวิตของคนในชุมชน. ว.การบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น. 4 (1), 259-276. https://so02.tci- thaijo.org/index.php/JLGISRRU/article/view/240196

Google Maps. (n.d.). แผนที่เส้นทางวัดไร่ขิง วัดท่าพูด และวัดดอนหวาย จังหวัดนครปฐม [รูปภาพ]. สืบค้น 20 กันยายน 2565 จาก https://www.google.com/maps

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-07-16

รูปแบบการอ้างอิง

สุขวัฒน์ ส., แก้วเอี่ยมว. , & อันทวีสิน อ. . (2026). การจัดการแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรมริมแม่น้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม : กรณีศึกษาวัดไร่ขิง วัดท่าพูด และวัดดอนหวาย. วารสารทีทัศน์วัฒนธรรม, 25(2), 30–51. สืบค้น จาก https://so18.tci-thaijo.org/index.php/Art_and_Culture_BSRU/article/view/2795