พระปริยัติธรรมพัฒนาชีวิต : ผลกระทบสังคมยุคโลกาภิวัตน์

ผู้แต่ง

  • พระครูอินทธรรมาภรณ์ (เทวินทร์ เทวมินฺโท) สำนักศาสนศึกษาวัดตะคร้อ อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา
  • สัภยา ขาวหมื่นไวย์ สำนักศาสนศึกษาวัดตะคร้อ อำเภอคง จังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ:

พระปริยัติธรรม, แนวทางพัฒนา, ยุคโลกาภิวัตน์

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการพระปริยัติธรรม และมีเป้าหมายเพื่อวิเคราะห์คุณค่าและบทบาทของพระปริยัติธรรมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของมนุษย์ทั้งในมิติส่วนบุคคลและสังคมโดยรวม โดยอาศัยหลักคำสอนในพระพุทธศาสนาเถรวาทเป็นฐานแนวคิดหลัก จะชี้ให้เห็นว่าพระปริยัติธรรมมิได้เป็นเพียงความรู้เชิงทฤษฎีที่จำกัดอยู่ในแวดวงสงฆ์หรือสถาบันการศึกษาทางศาสนาเท่านั้น หากแต่เป็นพลังทางปัญญาและศีลธรรมที่สามารถนำไปสู่การพัฒนาชีวิตในทุกมิติอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะในยุคที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตด้านคุณธรรมและจริยธรรม โดยมีการศึกษาและอธิบายตั้งแต่ความหมายของพระปริยัติธรรม โครงสร้างหลักสูตรการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย การแบ่งประเภทของพระปริยัติธรรมออกเป็นสามสาย ได้แก่ สายสามัญศึกษา สายธรรมศึกษา และสายบาลี ตลอดจนแนวทางในการส่งเสริมให้พระภิกษุสามเณรสามารถนำความรู้ที่ได้จากพระปริยัติธรรมไปใช้ในการดำเนินชีวิต ตอบสนองภารกิจทางพระศาสนา และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่สังคม นอกจากนี้ยังวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการศึกษาพระปริยัติธรรมกับการพัฒนาจิตใจ การยกระดับคุณภาพชีวิต การลดปัญหาทางสังคม และการสร้างความสมดุลระหว่างปัญญา ศีลธรรม และภาวนา ที่สำคัญ บทความฉบับนี้เสนอให้เห็นว่าการศึกษาพระปริยัติธรรมมิใช่เพียงการเรียนรู้เพื่อสอบวัดผล หากแต่เป็นการฝึกฝนให้เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในธรรมะ และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นและการเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ ดังนั้น พระปริยัติธรรมจึงถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างพลเมืองที่มีคุณภาพ มีจิตสำนึกทางศีลธรรม และมีวิถีชีวิตที่สมดุลระหว่างโลกกับธรรม การศึกษาเอกสารนี้จึงเป็นประโยชน์ต่อทั้งนักวิชาการด้านพุทธศาสนา นักการศึกษา พระสงฆ์ ตลอดจนนักพัฒนาและผู้สนใจการสร้างสังคมบนพื้นฐานของคุณธรรมและสติปัญญา

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). ประวัติพระพุทธศาสนาแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี ภาค 2. กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.

ปูนภพ ปรมาธิกุล. (2562). การพัฒนาทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม โดยใช้การจัดการเรียนรู้เชิงบูรณาการสะเต็มศึกษา แบบเทคโนโลยีหุ่นยนต์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน). วิทยาลัยครุศาสตร์ : มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.

พรทิพย์ มงคลเสถียร และคณะ. (2563). การพัฒนาตัวบ่งชี้ทักษะการบริหารในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3. วารสารบัณฑิตวิจัย. 11(1), 333-351.

พระเฉลิมชาติ ชาติวโร (อิทธะรงค์). (2552). ศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพฯ : นวสาส์นการพิมพ์.

พระเทพปริยัติสุธี (วรวิทย์ คงฺคปญฺโญ). (2545). การคณะสงฆ์และการพระศาสนา. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2557). ธรรมนูญชีวิต. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

พระพิพัฒน์ปริยัติสุนทร. (2548). อนุโมทนากถา. สำนักเรียนวัดเทพลีลากับการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม. กรุงเทพฯ : สำนักเรียนวัดเทพลีลา.

พระมหาธีรวีร ธีรวฑฺฒนเมธี. (2564). แผนยุทธศาสตร์ การจัดการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาเขต 4 ระยะ 3 ปี (พ.ศ.2563-พ.ศ.2565) ฉบับปรับปรุง 2564. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

พระมหานิกร ฐานุตฺตโร (ศรีราช). (2561). ประสิทธิผลการพัฒนาการจัดการศึกษาของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกบาลี ในเขตปกครองคณะสงฆ์ภาค 15 (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระราชญาณวิสิฐ (เสริมชัย ชยมงฺคโล). (2548). การบริหารวัด. (พิมพ์ครั้งที่ 7). นครปฐม : พชรเกษมการพิมพ์.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2550). คู่มือวิชาการโครงการคนรักษ์วัด. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

06/30/2026