การบูรณาการหลักดนตรีกวีศิลป์ในการส่งเสริมสุนทรียทางอารมณ์ ตามแนวพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาหลักคำสอนเรื่องดนตรีกวีศิลป์ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา 2) เพื่อบูรณาการหลักดนตรีกวีศิลป์ในการส่งเสริมสุนทรียทางอารมณ์ตามแนวพระพุทธศาสนา และ 3) เพื่อวิเคราะห์ดนตรีกวีศิลป์ในฐานะปัจจยาการแห่งการส่งเสริมสุนทรียทางอารมณ์ตามแนวพระพุทธศาสนา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้เครื่องมือ ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก โดยกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 คน เพื่อแนวทางการนำดนตรีกวีศิลป์มาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติธรรมในปัจจุบัน นำไปส่งเสริมการพัฒนาทางอารมณ์ ความคิด จิตใจ ของคนในสังคมต่อไปด้วย การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่า การบูรณาการดนตรีกวีศิลป์เข้ากับหลักพุทธธรรมตามแนวพระพุทธศาสนาเป็นการเสริมสร้างพลังในการดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขและมีสติ หลักการสำคัญในการบูรณาการ คือ ต้องมีความตั้งใจที่จะใช้ดนตรีกวีศิลป์เป็นเครื่องมือในการพัฒนาตนเอง เช่น การฟังเพลงธรรมะ การวาดภาพพระพุทธรูป การทำสมาธิพร้อมดนตรีคลายอารมณ์ เป็นต้น  การนำหลักภาวนา 4 บูรณาเข้ากับดนตรีกวีศิลป์ คือ ศีล ภาวนา จิต และปัญญา ประกอบด้วย 1) ศีล ได้แก่ การสร้างสรรค์ผลงานดนตรีกวีศิลป์ด้วยความตั้งใจที่ดีงามไม่เบียดเบียนผู้อื่น        2) ภาวนา ได้แก่ การใช้ดนตรีกวีศิลป์เป็นสื่อในการทำสมาธิ จะช่วยให้จิตใจสงบและจดจ่ออยู่กับปัจจุบันขณะ 3) จิต ได้แก่ การใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการสำรวจจิตใจของตนเอง จะช่วยให้เข้าใจตนเองได้ดียิ่งขึ้น 4) ปัญญา ได้แก่ การวิเคราะห์และตีความผลงานดนตรีกวีศิลป์ต่าง ๆ ช่วยให้เกิดปัญญาในการเข้าใจธรรมชาติของสิ่งต่าง ๆ การบูรณาการดนตรีกวีศิลป์เข้ากับพระพุทธศาสนาไม่เพียงแต่เป็นการสร้างความบันเทิง แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการศึกษาและเข้าใจธรรมชาติของชีวิตอีกด้วย เมื่อเราสามารถนำศิลปะมาประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติธรรม ก็จะช่วยให้เราบรรลุถึงเป้าหมายสูงสุดของชีวิต คือ ความหลุดพ้นจากทุกข์