อัตลักษณ์ทางการเมืองของนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ในพื้นที่ชายแดนผ่านสื่อออนไลน์
คำสำคัญ:
อัตลักษณ์ทางการเมือง, นักศึกษารัฐศาสตร์, พื้นที่ชายแดน, สื่อออนไลน์, พลเมืองดิจิทัลบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาลักษณะและรูปแบบของอัตลักษณ์ทางการเมืองของนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ที่สะท้อนผ่านการใช้สื่อออนไลน์ในบริบทพื้นที่ชายแดน และ 2. สังเคราะห์แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาอัตลักษณ์ทางการเมืองของนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ให้สอดคล้องกับบริบทสังคมดิจิทัลและพื้นที่ชายแดนจังหวัดสุรินทร์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเชิงพรรณนา (Descriptive Qualitative Research) โดยใช้ผู้ให้ข้อมูลหลักเป็นนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ ชั้นปีที่ 2 จำนวน 30 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแบบบันทึกการสังเกตเนื้อหาในแพลตฟอร์มสื่อออนไลน์ ได้แก่ Facebook (เฟซบุ๊ก), X (Twitter) และ TikTok (ติ๊กต็อก) การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกควบคู่กับการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) และนำข้อมูลมาวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงตีความ
ผลการวิจัยพบว่า 1. อัตลักษณ์ทางการเมืองของนักศึกษาสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ที่สะท้อนผ่านการใช้สื่อออนไลน์ในบริบทพื้นที่ชายแดน ปรากฏอย่างเด่นชัดในสามมิติ ได้แก่ 1.1 อัตลักษณ์ “พลเมืองชายแดน” ที่สะท้อนความผูกพันต่อชุมชนท้องถิ่นควบคู่กับความเป็นพลเมืองของรัฐไทย 1.2 อัตลักษณ์ “นักรัฐศาสตร์รุ่นใหม่” ที่ใช้สื่อดิจิทัลเป็นพื้นที่เรียนรู้ทางการเมือง แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และสร้างความตระหนักรู้ต่อประเด็นสาธารณะ และ 1.3 อัตลักษณ์ “ผู้สื่อสารทางการเมือง” ที่แสดงบทบาทในการผลิตเนื้อหา สื่อสารประเด็นสาธารณะ และขยายพื้นที่การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเชิงสร้างสรรค์ในสังคมออนไลน์ และ 2. แนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาอัตลักษณ์ทางการเมืองของนักศึกษาควรมุ่งพัฒนา “พื้นที่พลเมืองดิจิทัล” (Digital Civic Sphere) เพื่อเสริมสร้างทักษะการสื่อสารทางการเมือง การรู้เท่าทันสื่อ และการมีส่วนร่วมเชิงประชาธิปไตยของนักศึกษา อันนำไปสู่การพัฒนาความเป็นพลเมืองประชาธิปไตยที่เข้มแข็งและยั่งยืนในบริบทพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชา
เอกสารอ้างอิง
มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์. (2566). แผนที่ยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 – 2570). สืบค้น 2 มกราคม 2567, จาก https://shorturl.asia/9AuEb
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). รายงานการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของประชากรไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Bennett, W. L. & Segerberg, A. (2012). The Logic of Connective Action: Digital Media and The Personalization of Contentious Politics. Information. Communication & Society, 15(5), 739–768.
Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for The Sociology of Education (pp. 241–258). New York: Greenwood.
Castells, M. (2011). The Rise of The Network Society (2nd ed.). Malden: Wiley-Blackwell.
Choi, M. (2016). A Concept Analysis of Digital Citizenship for Democratic Citizenship Education in The Internet Age. Theory & Research in Social Education, 44(4), 565–607.
Dahlgren, P. (2013). The Political Web: Media, Participation and Alternative Democracy. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Habermas, J. (1989). The Structural Transformation of The Public Sphere: An Inquiry Into a Category of Bourgeois Society. Cambridge: MIT Press.
Henn, M. & Foard, N. (2014). Social Differentiation in Young People’s Political Participation: The Impact of Social And Educational Factors on Youth Political Engagement in Britain. Journal of Youth Studies, 17(3), 360–380.
Horstmann, A. (2018). Ethnicization and Borderlands Citizenship: The Political Subjectivity of Minorities in Thailand. Asian Ethnicity, 19(3), 398–415.
Huddy, L. (2001). From Social to Political Identity: A Critical Examination of Social Identity Theory. Political Psychology, 22(1), 127–156.
Knowles, M. S. (1980). The Modern Practice of Adult Education: From Pedagogy to Andragogy. New York: Cambridge Books.
Loader, B. D. et al. (2014). The Networked Young Citizen: Social Media, Political Participation and Civic Engagement. Information, Communication & Society, 17(2), 143–150.
Pongsawat, P. (2020). Urban politics and local governance in Thailand. Journal of Contemporary Asia, 50(3), 410–428.
Tajfel, H. & Turner, J. C. (1986). The Social Identity Theory of Intergroup Behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7–24). Chicago: Nelson-Hall.
Theocharis, Y. & Van Deth, J. W. (2018). Political Participation in A Changing World: Conceptual and Empirical Challenges in The Study of Citizen Engagement. London: Routledge.
UNESCO. (2020). Education For Sustainable Development: A Roadmap. Retrieved March 20, 2025, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000374802
Vromen, A. et al. (2015). Young People, Social Media and Connective Action: From Organizational Maintenance to Everyday Political Talk. Journal of Youth Studies, 18(1), 80–100.
Walker, A. (2019). The Borderlands of Southeast Asia: Geopolitics, Territories and Identities. Ithaca: Cornell University Press.
