การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตคนพิการ ในจังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพทั่วไปของคุณภาพชีวิตคนพิการในจังหวัดสมุทรปราการ 2. ศึกษาปัจจัยการยกระดับคุณภาพชีวิตคนพิการในจังหวัดสมุทรปราการ และ 3. เสนอแนวทางการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตคนพิการในจังหวัดสมุทรปราการ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูปหรือคน ซึ่งเป็นผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในจังหวัดสมุทรปราการ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง และทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพทั่วไปของคุณภาพชีวิตคนพิการในจังหวัดสมุทรปราการ ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ ร่างกาย จิตใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม และสิ่งแวดล้อม ซึ่งมีความเชื่อมโยงกันในลักษณะองค์รวม โดยการเข้าถึงบริการสาธารณสุข สิทธิและสวัสดิการ ความมั่นคงทางจิตใจ เครือข่ายทางสังคม และสิ่งอำนวยความสะดวก เป็นปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อการพึ่งพาตนเองและการมีส่วนร่วมทางสังคม ทั้งนี้ ยังพบข้อจำกัดด้านความทั่วถึงและความต่อเนื่องของการสนับสนุนในบางพื้นที่ 2. ปัจจัยการยกระดับคุณภาพชีวิตคนพิการ พบว่า หลักภาวนา 4 ได้แก่ กายภาวนา ศีลภาวนา จิตภาวนา และปัญญาภาวนา ทำหน้าที่เกื้อหนุนกันในการพัฒนาศักยภาพภายใน โดยกายภาวนาเน้นสุขภาพและการฟื้นฟู ศีลภาวนากำกับพฤติกรรมและความรับผิดชอบ จิตภาวนาเสริมความมั่นคงทางอารมณ์และพลังใจ และปัญญาภาวนาสนับสนุนการเรียนรู้และการปรับตัวต่อข้อจำกัดของชีวิต และ 3. การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตคนพิการ พบว่า สามารถขับเคลื่อนผ่าน 4 ด้านหลัก ได้แก่ การประกอบอาชีพ การเข้าถึงบริการสาธารณสุข การศึกษา และสิ่งอำนวยความสะดวก โดยบูรณาการร่วมกับหลักภาวนา 4 เพื่อเชื่อมโยงการพัฒนาปัจจัยภายนอกกับการเสริมสร้างศักยภาพภายในให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ศึกษา ทั้งนี้ ผลการศึกษายังสะท้อนให้เห็นถึงการบูรณาการระหว่างปัจจัยภายนอกและศักยภาพภายใน โดยมีหลักภาวนา 4 เป็นกลไกเชื่อมโยงซึ่งเป็นข้อค้นพบใหม่ของการวิจัยที่อธิบายการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในลักษณะองค์รวมและยั่งยืน