ภาวะผู้นำการบริหารจัดการวัดของเจ้าอาวาสในอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร

ผู้แต่ง

  • พระครูพิพัฒน์ปริยัติคุณ (สิริคุตต์ ห้อยไทยสงค์) คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระครูวิโชติสิกขกิจ (ณรงค์ เด่นประเสริฐ) คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • นิกร ศรีราช คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำ, การบริหารจัดการวัด, เจ้าอาวาส

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาภาวะผู้นำการบริหารจัดการวัดของเจ้าอาวาสในอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร 2. เปรียบเทียบภาวะผู้นำการบริหารจัดการวัดของเจ้าอาวาสในอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร ตามปัจจัยส่วนบุคคล และ 3. นำเสนอภาวะผู้นำการบริหารจัดการวัดของเจ้าอาวาสในอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร โดยใช้การวิจัยแบบผสานวิธี การวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง คือ พระสงฆ์อำเภอสากเหล็ก จำนวน 100 รูป เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยหาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานวิธีการทดสอบค่า ที ค่า เอฟ และมีการวิเคราะห์ ความแปรปรวนทางเดียว และการวิจัยเชิงคุณภาพ สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูปหรือคน หลังจากนั้นนำข้อมูลที่ได้จากการสังเคราะห์ผลการวิจัยนำมาสนทนากลุ่มเฉพาะเพื่อยืนยันผลการศึกษา

ผลการวิจัยพบว่า 1. การบริหารกิจการคณะสงฆ์ 6 ด้าน โดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก (equation = 4.07, S.D. = 0.55) ส่วนหลักพรหมวิหารธรรม 4 ด้าน โดยภาพรวมค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด (equation = 4.36, S.D. = 0.57) 2. การเปรียบเทียบโดยจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล ภาพรวมไม่แตกต่างกันทุกด้าน และ 3. ภาวะผู้นำการบริหารจัดการวัดของเจ้าอาวาสนั้นจะต้องดำเนินตามหลักการบริหารกิจการคณะสงฆ์ ทั้ง 6 ด้านไปพร้อม ๆ กันโดยยึดหลักพระธรรมวินัยและหลักพรหมวิหารธรรมที่เป็นธรรมสำหรับผู้นำที่ต้องมีซึ่งจะทำให้การบริหารงานเป็นไปด้วยความเรียบร้อยและสถานภาพทางวัดไม่เหมือนกันการดำเนินกิจกรรม
จึงแตกต่างกันออกไปแต่การเป็นผู้นำที่ดีต้องยึดหลักการบริหารกิจการคณะสงฆ์บูรณาการหลักพรหมวิหารธรรมให้เกิดมีในตนเจ้าอาวาสที่เป็นผู้ปกครองวัดและดูแลพระสงฆ์จะต้องเอื้อเฟื้อต่อพุทธศาสนิกชนโดยรอบวัดเป็นการช่วยเหลือซึ่งกันและกันจึงจะทำให้การบริหารกิจการคณะสงฆ์มีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการวัด

เอกสารอ้างอิง

กองแผนงาน กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). คู่มือพระสังฆาธิการว่าด้วยพระราชบัญญัติ กฎ ระเบียบ และคำสั่งของคณะสงฆ์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา.

พระครูโพธิกิตติคุณ (กิตติพงษ์ สุปญฺโญ). (2561). การบริหารกิจการคณะสงฆ์ตามหลักธรรมาภิบาลเชิงพุทธ ของคณะสงฆ์ภาค 3 (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูวินัยธรกมลเมธ กตปุญฺโญ (โค้วตระกูล). (2567). การบริหารกิจการคณะสงฆ์เพื่อความมั่นคงของพระพุทธศาสนา ในอำเภอเมือง จังหวัดนครนายก (สารนิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสถิตธรรมกิจ ติสฺสวโร (สัตยา). (2565). แนวทางการพัฒนาบทบาทพระสังฆาธิการในการบริหารกิจการคณะสงฆ์อำเภอประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูอุดมธรรมมงคล จนฺทวณฺโณ (ทัพธานี). (2567). แนวทางการบริหารกิจการคณะสงฆ์ด้วยหลักพุทธธรรมของพระสังฆาธิการจังหวัดบึงกาฬ (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). ภาวะผู้นำ: ความสำคัญต่อการพัฒนาคน พัฒนาประเทศ. กรุงเทพฯ: ธรรมสภาและสถาบันลือธรรม.

พระมหาวรเมธ เตชธมฺโม (ดีสุรกุล). (2561). การส่งเสริมการบริหารกิจการคณะสงฆ์ ด้านสาธารณสงเคราะห์ของอำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ (สารนิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระราชปริยัติโมลี (ไพบูลย์ วิปุโล). (2554). การบริหารกิจการคณะสงฆ์ของเจ้าอาวาสในเขตปกครองคณะสงฆ์ จังหวัดสุพรรณบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานเจ้าคณะภาค 16. (2547). คู่มือปฏิบัติงานคณะสงฆ์. สุราษฎร์ธานี: สำนักงานเจ้าคณะภาค 16.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper & Row.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

25-09-2026