การบริหารทรัพยากรมนุษย์วิถีพุทธเพื่อการปรับตัวขององค์กรอย่างยั่งยืนในยุคปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์กระแสการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล ที่ผลักดันให้องค์กรนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาใช้เป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อยกระดับประสิทธิภาพในการบริหารทรัพยากรมนุษย์ แต่การพึ่งพาเทคโนโลยีดังกล่าวอย่างเบ็ดเสร็จได้ก่อให้เกิดความท้าทายและวิกฤตการณ์ทางจริยธรรมที่ส่งผลกระทบต่อบุคลากร ไม่ว่าจะเป็นปัญหาความไม่มั่นคงในอาชีพที่นำไปสู่สภาวะความแปลกแยก ตลอดจนปัญหาอคติของอัลกอริทึม อันเป็นความเอนเอียงจากการประมวลผลข้อมูลที่นำไปสู่การเลือกปฏิบัติ และความคลุมเครือของกระบวนการแบบกล่องดำ ที่มักนำไปสู่การเลือกปฏิบัติ ปรากฏการณ์เหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อการลดทอนคุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ให้กลายเป็นเพียงทรัพยากรที่เครื่องจักรทดแทนได้ ซึ่งสะท้อนให้เห็นข้อจำกัดว่า เทคโนโลยีที่ปราศจากปัญญาภายใน ไม่อาจรับผิดชอบต่อผลกระทบทางศีลธรรมที่เกิดขึ้นได้ เพื่อรับมือกับวิกฤตการณ์ดังกล่าว บทความนี้ได้นำเสนอแนวคิดเชิงบูรณาการที่นำ “วิถีพุทธ” เข้ามาสอดประสานกับศาสตร์การบริหารทรัพยากรมนุษย์สมัยใหม่ โดยประยุกต์ใช้ “อิทธิบาท 4” เพื่อสร้างทัศนคติเชิงบวก และเตรียมความพร้อมในการเรียนรู้ทักษะเทคโนโลยีใหม่ให้แก่พนักงาน ควบคู่กับการยึดถือ “พรหมวิหาร 4” สำหรับผู้นำและฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ เพื่อใช้เป็นแกนกลางบริหารการเปลี่ยนแปลงด้วยความเห็นอกเห็นใจและยุติธรรม การสังเคราะห์แนวคิดนี้นำไปสู่องค์ความรู้ใหม่คือ “รูปแบบการบริหารทรัพยากรมนุษย์วิถีพุทธเพื่อการปรับตัวในยุคปัญญาประดิษฐ์” รูปแบบดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า ฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ต้องทำหน้าที่รักษาสมดุลเชิงกลยุทธ์ ระหว่างมิติด้านเทคโนโลยีที่มุ่งเน้นประสิทธิภาพเชิงปริมาณ กับมิติด้านความเป็นมนุษย์ที่อาศัยปัญญาภายในกำกับดูแลจริยธรรม ท้ายที่สุดแล้ว ปัญญาประดิษฐ์ควรถูกวางบทบาทเป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนการทำงาน ในขณะที่มนุษย์ยังคงต้องเป็นศูนย์กลางในการวินิจฉัยและตัดสินใจเชิงคุณค่า สมดุลเช่นนี้จะช่วยให้องค์กรก้าวข้ามการเปลี่ยนแปลงได้อย่างมั่นคง มีจริยธรรม และเติบโตอย่างยั่งยืน