การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อยกระดับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างขององค์กรธุรกิจ

Pichai Ngamboonanant

Authors

Pichai Ngamboonanant Independent Scholar

Keywords:

Artificial Intelligence, Procurement Process, Digital Transformation, Sappurisadhamma 7

Abstract

Procurement is a critical mechanism in the supply chain of medium and large business enterprises, representing a significant proportion of operating costs and directly affecting competitiveness. In the context of digital transformation, Artificial Intelligence (AI) has attracted attention as a tool for enhancing the efficiency and transparency of this process, yet existing studies tend to analyze the technological, procedural, and ethical dimensions in isolation. This academic article therefore has three objectives: 1. to analyze the digital transformation context driving business enterprises to restructure their procurement processes, 2. to analyze the role of AI at each stage of the strategic procurement chain, and 3. to propose a Buddhist-integrated ethical framework for governing AI application in procurement. The method is an integrative document review through a three-dimensional theoretical framework: the Digital Transformation Framework (People-Process-Technology), the Strategic Procurement Framework, and the Sappurisadhamma 7. The analysis reveals that AI can enhance every stage of procurement, from need identification through predictive analytics and supplier selection through machine learning, to contract management through robotic process automation and performance evaluation through computer vision, while limitations remain to be managed, including algorithmic bias, data security, model opacity, and workforce impacts. The Sappurisadhamma 7 can be mapped to every stage as an ethical lens whose substance aligns with international AI governance frameworks. The key contribution is the APT-EG Framework (AI-Procurement Transformation with Ethical Governance), a three-layered nested-rings model integrating the macro, micro, and Buddhist ethical dimensions, with a three-step implementation guideline for procurement executives and practitioners, enabling business enterprises to adopt AI in procurement effectively and responsibly.

References

เกศรินทร์ สมคุณ และคณะ. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุของบุคลากรด้านการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 9(3), 1566-1581.

โกวิทย์ อุบลรัตน์. (2569). การเสริมสร้างสมรรถนะเชิงนโยบายของผู้บริหารท้องถิ่นในยุคดิจิทัล. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 4(1), 146-153.

จำเนียร จวงตระกูล และคณะ. (2568). การนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในงานบริหารทรัพยากรมนุษย์. วารสารสมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศไทย, 7(2), 4-19.

จิตณรงค์ เอี่ยมสำอาง และคณะ. (2568). ปัญญาประดิษฐ์ในบริบทของธุรกิจ. วารสารนวัตกรรมการบริหารการจัดการและการสื่อสาร, 2(2), 44-64.

เจตพล สดีวงษ์ และคณะ. (2568). สภาพการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการบริหารงานพัสดุยุคดิจิทัลของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอำนาจเจริญ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 10(1), 361-374.

เฉลิมชัย อุทการ. (2567). ผลกระทบของการควบคุมการจัดซื้อจัดจ้างที่มีต่อประสิทธิภาพการจัดซื้อจัดจ้างของสถาบันอุดมศึกษาของรัฐในประเทศไทย. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 19(67), 69-79.

ชนาธิป พรมวัน และคณะ. (2568). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อการบริหารจัดการโดยการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลของเทศบาลในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(3), 65-78.

ตรีสุคนธ์ สิทธิปัญญา และธนยศ กุลฑล. (2568). การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการตรวจนับบรรจุภัณฑ์เปล่ากรณีคลังสินค้า ABC. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม, 12(1), 80–90.

น้ำทิพย์ เสมอเชื้อ. (ม.ป.ป.). การกำหนดแนวทางกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 7 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/eorxkz.

นิตยา คลังเพชร. (2567). การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการตลาดดิจิทัล. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(2), 2545-2554.

บงกช บวรฤกษ์. (2568). การบริหารภาครัฐแบบยืดหยุ่น ปรับตัวอย่างไรให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลง. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(3), 124-135.

ปวริศา แสงคำ. (2566). ผลกระทบเชิงกำกับของการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลขององค์กรที่มีต่อความสัมพันธ์ระหว่างคุณธรรมและความโปร่งใสขององค์กรกับประสิทธิภาพการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐของสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 5(5), 1-19.

พงศกร ปรีชาวิทย์ และคณะ. (2568). การพัฒนารูปแบบศักยภาพผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อของบริษัทก่อสร้างอาคารในยุคดิจิทัล. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 12(2), 167-186.

พระฉัตรมงคล วรมงฺคโล (วงษ์ธรรม) และพระมหานรินทร์ สุรปญฺโญ (เอมพันธ์). (2565). แนวทางการตรวจสอบและสร้างความโปร่งใสการจัดซื้อจัดจ้าง ตามพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 5(1), 11-23.

พระปราโมทย์ พุทฺธธมฺโม (แซ่ลี้). (2568). รัฐประศาสนศาสตร์ยุคใหม่กับการบริหารงานในยุคดิจิทัล. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(3), 173-180.

พระมหาภราดร ภูริสฺสโร (สุวรรณรัตน์). (2568). การบริหารมหาวิทยาลัยในยุค AI: ความท้าทายและการปรับตัว. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(3), 115-123.

พิมพ์ปวีณ์ ปฏิวรโต และสิริอร เศรษฐมานิต. (2555). กระบวนการจัดซื้อแบบบูรณาการ: กรณีศึกษาโรงกลั่นน้ำมัน. จุฬาลงกรณ์ธุรกิจปริทัศน์, 34(133), 33-62.

ภันทิลา ขำวิจิตราภรณ์ และคณะ. (2565). มิติของการเปลี่ยนแปลงของสายงานจัดซื้อในกลุ่มอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องดื่ม และการเตรียมความพร้อมของบุคลากรเพื่อรองรับอุตสาหกรรมยุคดิจิทัล. วารสารวิทยาลัยโลจิสติกส์และซัพพลายเชน, 8(1), 20-33.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ลัดดาวัลย์ มากงลาด. (2566). ประสิทธิผลการจัดการงานจัดซื้อจัดจ้างด้วยระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ (e-GP) ของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. วารสารการจัดการภาครัฐและการเมือง, 1(1), 10–22.

วรวีร์ บุญสิน. (2568). แนวทางการพัฒนาและปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงานด้านการจัดซื้อวัสดุในระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์. วารสารนวัตศาสตร์สหวิทยาการ, 3(1), 46-62.

สุภาพร ณ หนองคาย. (2568). ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์: เทคโนโลยีพลิกโฉมธุรกิจ. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 27(2), 262-271.

อธิภัทร สินทรโก และอัตติยาพร ไชยฤทธิ์. (2568). การจัดการทรัพยากรมนุษย์ในยุคปัญญาประดิษฐ์. Strategic Perspectives on Business and Marketing Management, 12(2), 130-144.

อรพินทร์ พญาพิทักษ์สกุล. (2569). ภาครัฐกับการจัดการความมั่นคงไซเบอร์ในยุคโลกาภิวัตน์. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 4(1), 125-133.