ภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์เพื่อการพัฒนาถนนอิสรภาพ ย่านฝั่งธนบุรี
คำสำคัญ:
ภูมิทัศน์ทางประวัติศาสตร์, ถนนอิสรภาพ, ธนบุรีบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้สำรวจประวัติศาสตร์ของถนนอิสรภาพ ย่านฝั่งธนบุรี ในฐานะเป็นถนนประวัติศาสตร์ จากที่แต่เดิมถนนที่เป็นดินและได้รับการพัฒนามาเป็นถนนลาดยางในปัจจุบัน โดยมีจุดเริ่มต้นสำคัญ คือ โครงการตัดและขยายถนน 11 สายในจังหวัดธนบุรีและจังหวัดพระนครของกระทรวงมหาดไทยและกระทรวงโยธาธิการเมื่อ พ.ศ. 2472 ควบคู่กับการก่อสร้างสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ หรือสะพานพระพุทธยอดฟ้า เนื่องในโอกาสฉลองครบรอบ 150 ปี ของการสถาปนาราชวงศ์จักรีและพระนคร
ตั้งแต่ พ.ศ. 2472 เป็นต้นมา ถนนอิสรภาพเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยความหลากหลายของกลุ่มผู้คนที่เข้ามาตั้งถิ่นฐาน เช่น ชาวไทย ชาวจีนฮกเกี้ยน ชาวมุสลิม ชาวคริสต์ ชาวมอญ และชาวซิกข์ ต่างผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเข้าตั้งรกรากเป็นชุมชนดำเนินวิถีชีวิตจนเกิดความผสมผสานความหลากหลายของเชื้อชาติและศาสนา ในปัจจุบันพื้นที่นี้ได้รับการพัฒนาระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน อาทิ เครือข่ายรถไฟฟ้า MRT และ BTS ซึ่งกลายเป็นศูนย์กลางการขนส่งและศูนย์กลางมรดกทางวัฒนธรรมในย่านนี้ จากการสำรวจภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์เพื่อการพัฒนาถนนอิสรภาพ ย่านฝั่งธนบุรี คณะผู้เขียนพบว่าถนนอิสรภาพมีฐานะเป็นภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต 5 ประการ ได้แก่ (1) แหล่งท่องเที่ยวประวัติศาสตร์ชุมชน (2) ความปลอดภัยเพื่อภาพลักษณ์ (3) แหล่งภูมิปัญญาด้านอาหาร (4) ระบบรถไฟฟ้ายกระดับเพื่อการท่องเที่ยว และ (5) กลยุทธ์ฟื้นฟูถนนอิสรภาพ องค์ประกอบเหล่านี้ร่วมกันทำหน้าที่ชี้นำการอนุรักษ์ถนนอิสรภาพอย่างยั่งยืนในฐานะภูมิทัศน์ประวัติศาสตร์ที่มีชีวิตที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน
เอกสารอ้างอิง
กองจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2525). จดหมายเหตุการอนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์. กรมศิลปากร.
กองนโยบายและแผนงาน. (2551). รายงานการศึกษาเรื่องโครงข่ายถนนและทางพิเศษในเขตกรุงเทพมหานคร. สำนักผังเมือง.
จิรภัทร ดำสำอาง. (2567). ถนนอิสรภาพ 15 ในปัจจุบัน ที่ตั้งมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา [รูปภาพ]. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา.
เจริญ นายเรือ. (2526). อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลเรือตรี เจริญนายเรือ. ม.ป.พ.
ทวีเดช ทองอ่อน. (2538). การศึกษาคุณค่าสภาพแวดล้อมเมืองและชุมชนกรุงธนบุรีเพื่อการอนุรักษ์. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].
ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. (2507). พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ 4. การพิมพ์เกื้อกูล.
นภาภรณ์ หะวานนท์. (2552). วิธีการศึกษาเรื่องเล่า : จุดเปลี่ยนของการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์. ว.สังคมลุ่มนํ้าโขง. 5(2).
นรินทร์ สังข์รักษ. (2561). เรื่องเล่า: วิธีวิทยาแนวใหม่ในการแสวงหาความรู้เพื่อการวิจัยทางสังคม. ว.ศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย. 10(2), 1-18.
ปริญญา ตรีน้อยใส และจตุพร จันทร์เทศ. (2565). แผนที่ถนนตามพระราชดำริ 11 สาย ถนนแห่งกรุงธนบุรี : นามถนนตามพระราชดำริ 11 สายในฝั่งธนบุรี [รูปภาพ]. สืบค้น 15 สิงหาคม 2568. จาก https://www.silpa-mag.com/history/article_85394
พงษ์พันธ์ นารีน้อย. (2559). ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจเพื่อการพัฒนาชุมชน. สหธรรมิก.
พงษ์พันธ์ นารีน้อย. (2568). องค์ความรู้ที่ได้สังเคราะห์จากการศึกษา [รูปภาพ]. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาวิชาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา.
พิมพ์ประไพ พิศาลบุตร. (2544). สำเภาสยาม ตำนานเจ๊กบางกอก. นามมีบุ๊คส์.
วิศรุต พึ่งสุนทร. (2556). ประวัติศาสตร์นิพนธ์ตะวันตกก่อนคริสต์ศตวรรษที่ 20. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2545). กรุงธนบุรีศรีมหาสมุทร. ใน เวียงวังฝั่งธนฯ ชุมชนชาวสยาม. มติชน.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (ม.ป.ป.). พระราชกฤษฎีกา ว่าด้วยการจัดซื้อที่ดิน และอสังหาริมทรัพย์ อย่างอื่น เพื่อสร้างปฐมบรมราชานุสรณ์ พ.ศ. 2472. สืบค้น16 กุมภาพันธ์ 2568. จาก https://dl.parliament.go.th/
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ [ภาพถ่าย]. กลุ่ม/ชุดเอกสาร: กจ (1) มท ½ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดสะพานเจริญพาศน์ [ภาพถ่าย]. กลุ่ม/ชุดเอกสาร: ภ003 กจช.(อ) 11-14. หอจดหมายเหตุแห่งชาติ.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). สถานีธนบุรี [ภาพถ่าย]. กลุ่ม/ชุดเอกสาร: ภ.HW 2/91. หอจดหมายเหตุแห่งชาติ.
Abbott, H. (2008). The Cambridge Introduction to Narrative. University Press.
Wright, P. H. (1996). Highway Engineering. (6th ed). John Wiley and Sons, Inc.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
