แผนพัฒนาการแนะแนวและกิจกรรมแนะแนวในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566-2570: การวิจัยเชิงพัฒนาเพื่อยกระดับสมรรถนะผู้เรียนและระบบการแนะแนว

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของแผนพัฒนาการแนะแนวและแผนกิจกรรมแนะแนวระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570 เพื่อยกระดับสมรรถนะผู้เรียนทั้งด้านการศึกษา อาชีพ และด้านส่วนตัว-สังคม และเสริมสร้างระบบแนะแนวของประเทศให้มีความชัดเจนและขับเคลื่อนได้จริงในทุกระดับ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานภายใต้กรอบวิจัยและพัฒนา (R & D) ประกอบด้วยสองระยะ คือ 1) การพัฒนาแผนโดยอิงจากเอกสารต้นแบบระดับชาติและสากล พร้อมรับรองคุณภาพโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และ 2) การนำแผนไปใช้จริงในสถานศึกษาทุกภูมิภาค และประเมินผลจากการดำเนินงาน กลุ่มเป้าหมาย คือ ครูแนะแนว 345 คน จากโรงเรียนทั่วประเทศ ทำหน้าที่ประเมินสมรรถนะของนักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมแนะแนวตามแผน รวมทั้งสิ้น 1,725 คน โดยใช้เครื่องมือที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ

ผลการวิจัยพบว่า แผนมีคุณภาพในระดับสูงมาก ทั้งด้านเนื้อหา บริบท และความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ โดยมีฐานแนวคิดจากการแนะแนวแบบองค์รวม ทฤษฎีจิตสังคมของ Erikson แนวคิด PERMA และกรอบ CIPP Model แผนดังกล่าวส่งผลต่อพฤติกรรมเป้าหมายของผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม เช่น การตั้งเป้าหมายทางการเรียน การวางแผนอาชีพ การสื่อสาร การรู้จักตนเอง และการจัดการอารมณ์นอกจากนี้ ข้อมูลจากครูแนะแนวสะท้อนถึงความจำเป็นในการออกแบบกลไกสนับสนุนที่ยืดหยุ่นตามบริบทของแต่ละพื้นที่ และข้อเสนอเชิงนโยบายในการสร้างระบบแนะแนวแบบองค์รวมที่ยั่งยืนสำหรับประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง

จิราพร พงษ์ศักดิ์. (2564). แนวทางการพัฒนาระบบแนะแนวในโรงเรียนขนาดเล็ก. วารสารศึกษาศาสตร์, 39(2), 99–116.

สมเกียรติ ชูวัง. (2561). การประเมินระบบแนะแนวในโรงเรียนมัธยมศึกษา: กรณีศึกษากลุ่มโรงเรียนขนาดกลาง. วารสารการวิจัยทางการศึกษา, 21(1), 45–60.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). รายงานผลการขับเคลื่อนแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570. กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13. สำนักนายกรัฐมนตรี.

Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). W. W. Norton & Company.

Gysbers, N. C., & Henderson, P. (2012). Developing and managing your school guidance and counseling program (5th ed.). American Counseling Association.

Gysbers, N. C., & Henderson, P. (2014). Developing and managing a comprehensive school guidance and counseling program (6th ed.). American Counseling Association.

Lapan, R. T., Gysbers, N. C., & Petroski, G. (2001). Helping seventh graders be safe and successful: a statewide study of the impact of comprehensive guidance programs. Journal of Counseling and Development, 79, 320–330.

Office of the Basic Education Commission. (2023). Basic education development plan 2023–2027 [In Thai]. Ministry of Education.

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.

Steger, M. F., Oishi, S., & Kashdan, T. B. (2009). Meaning in life across the life span: Levels and correlates of meaning in life from emerging adulthood to older adulthood. The Journal of Positive Psychology, 4(1), 43–52. https://doi.org/10.1080/17439760802303127

Stufflebeam, D. L. (2007). CIPP evaluation model checklist: A tool for applying the CIPP model to assess long-term enterprises. Western Michigan University Evaluation Center. https://files.wmich.edu/s3fs-public/attachments/u350/2014/cippchecklist_mar07.pdf

UNESCO. (2022). Reimagining our futures together: A new social contract for education. UNESCO Publishing.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.