หลักการจัดการพื้นที่ตามรูปแบบโคกหนองนาโมเดล กรณีศึกษา เรือนเคียงนา เกษตรอินทรีย์สืบศาสตร์พระราชา หมู่ที่ 12 ตำบลนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช

ผู้แต่ง

  • ศิริประภัสร์ อินทรพรหม มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช ประเทศไทย
  • จิตติมา ดำรงวัฒนะ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช ประเทศไทย
  • พงศ์ประสิทธิ์ อ่อนจันทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช ประเทศไทย
  • สุธิรา ชัยรักษา เงินถาวร มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช ประเทศไทย
  • กีรติญา สุนญภพ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ประเทศไทย
  • สุวรรณ วงค์การค้า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ประเทศไทย

คำสำคัญ:

โคกหนองนาโมเดล, เรือนเคียงนา, เกษตรอินทรีย์, ศาสตร์พระราชา

บทคัดย่อ

สารนิพนธ์นี้ศึกษาเรื่อง หลักการจัดการพื้นที่ตามรูปแบบโคกหนองนาโมเดล กรณีศึกษา เรือนเคียงนา เกษตรอินทรีย์สืบศาสตร์พระราชา หมู่ที่ 12 ตำบลนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักการจัดการพื้นที่ตามรูปแบบโคก หนอง นา โมเดล และศึกษาประโยชน์ของการจัดการพื้นที่ตามรูปแบบโคก หนอง นา โมเดล กรณีศึกษา เรือนเคียงนา เกษตรอินทรีย์สืบศาสตร์พระราชา หมู่ที่ 12 ตำบลนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพผลการวิจัยพบว่า 1. หลักการจัดการพื้นที่และประโยชน์ของรูปแบบโคกหนองนาโมเดล การจัดการพื้นที่แบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ พื้นที่โคก หนอง และนา โดยพื้นที่โคกประมาณ 60% เป็นดินที่ขุดจากหนอง เพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยและเพาะปลูก รวมถึงเลี้ยงสัตว์ ส่วนพื้นที่หนอง มีการขุดคลองไส้ไก่เพื่อกักเก็บน้ำและเลี้ยงปลา และพื้นที่นาประมาณ 30% ใช้ปลูกข้าวอินทรีย์ปลอดสารเคมี โดยใช้มูลสัตว์เป็นปุ๋ยเพื่อลดต้นทุนและค่าใช้จ่าย 2. การจัดการพื้นที่แบบโคกหนองนาโมเดล ก่อให้เกิดประโยชน์หลายด้าน ด้านคุณภาพชีวิต เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น ครอบครัวมีความมั่นคง ช่วยเหลือเกื้อกูลกันและสามารถใช้เวลาอยู่ร่วมกัน รวมถึงได้ออกกำลังกายและสัมผัสกับธรรมชาติ ส่งผลต่อสุขภาพกายและใจที่ดีขึ้น ด้านเศรษฐกิจ เกษตรกรสามารถผลิตและจำหน่ายผลผลิตได้ต่อเนื่องทั้งปี ลดความยากจน และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ด้านสังคม ช่วยเสริมสร้างความสามัคคีในชุมชน เรียนรู้และพึ่งพากัน สร้างสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้น ด้านทรัพยากร การปลูกพืชหลายชนิดและคลุมดินช่วยป้องกันการพังทลายของหน้าดิน การใช้ปุ๋ยหมักและวัสดุธรรมชาติทำให้ ดินอุดมสมบูรณ์ เพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำ และส่งเสริมการอนุรักษ์ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างคุ้มค่า

เอกสารอ้างอิง

รชนก สนิทวงค์ และคณะ. (2563). แนวทางการพัฒนาชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สู่การสร้างสังคม อยู่ดีมีสุข “พอมี พอกิน พอใช้”. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 5(1), 22-33.

กิตติพงศ์ แซ่เตียว และคณะ. (2565). การพัฒนาวิธีหมักปุ๋ยมูลสุกรแบบเติมอากาศและจุลินทรีย์อัตโนมัต. วารสารเทคโนโลยีอุตสาหกรรม, 7(2), 104-112.

ปาจรีย์ อ่อนสอาด. (2553). วิถีการดำเนินชีวิตแบบพอเพียงกรณีศึกษา ศูนย์การเรียนรู้กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง ตำบลหนองบอนแดง อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี. เรียกใช้เมื่อ 17 ธันวาคม 2568 จาก https://www.dpu.ac.th/dpurdi/research/266

พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส และคณะ. (2565). แนวคิดโคกหนองนาโมเดลเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารศิลปการจัดการ, 6(1), 419-434.

ภู่พิทักษ์ ภู่ประกิจ. (2557). รูปแบบความสำเร็จธุรกิจเกษตรมูลค่าเพิ่ม กรณีศึกษา โคกหนองนา โมเดล พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 21(1), 115-134.

มูลนิธิชัยพัฒนา. (2560). เศรษฐกิจพอเพียง. เรียกใช้เมื่อ 15 ธันวาคม 2568 จาก https://www.chaipat.or.th/publication/publish-document/sufficiency-economy.html

รุจิกาญจน์ สานนท์ และนิติพัฒน์ กิตติรักษกุล. (2564). การประยุกต์ใช้โคกหนองนาโมเดลสำหรับการจัดการการเกษตรในเมืองเพื่อความยั่งยืน. วารสารเครือข่ายส่งเสริมการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร, 4(2), 137-150.

ศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชนเพชรบุรี. (2566). วิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อการพัฒนาศักยภาพศูนย์เรียนรู้พื้นที่ ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิต ตามหลักทฤษฎีใหม่ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” อำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี. ใน รายงานการวิจัย. ศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชนเพชรบุรี.

สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร. (2546). โคกหนองนาโมเดล กับการจัดการพื้นที่เกษตรเพื่อชีวิตที่ยั่งยืน. เรียกใช้เมื่อ 19 ธันวาคม 2568 จาก https://www.arda.or.th/detail/6147

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2560). การบริหารจัดการน้ำ ด้วย “โคก หนอง นาโมเดล”. เรียกใช้เมื่อ 15 ธันวาคม 2568 จาก https://www.nectec.or.th/news/news-pr-news/khoknongna.html

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-30

รูปแบบการอ้างอิง

อินทรพรหม ศ. ., ดำรงวัฒนะ จ. ., อ่อนจันทร์ พ. ., ชัยรักษา เงินถาวร ส. ., สุนญภพ ก. ., & วงค์การค้า ส. (2025). หลักการจัดการพื้นที่ตามรูปแบบโคกหนองนาโมเดล กรณีศึกษา เรือนเคียงนา เกษตรอินทรีย์สืบศาสตร์พระราชา หมู่ที่ 12 ตำบลนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช. Journal of Innovation for Sustainable Social Development, 5(2), 31–41. สืบค้น จาก https://so18.tci-thaijo.org/index.php/J_ISSD/article/view/1855

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย