ประสิทธิผลของแนวคิด 3Rs ต่อการลดปริมาณขยะของประชาชน ในเขตพื้นที่อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินประสิทธิผลของการนำแนวคิด 3Rs 2) ศึกษาระดับการรับรู้และความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับแนวคิด 3Rs 3) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำแนวคิด 3Rs ไปใช้ในการลดปริมาณขยะของประชาชน และ 4) เสนอแนวทางและข้อเสนอแนะในการพัฒนาการดำเนินงานตามแนวคิด 3Rs เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากประชาชนในเขตอำเภอเมืองนราธิวาส  จำนวน 399 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยสูตร Taro Yamane และสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ส่วนการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 7 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา 

ผลการศึกษา พบว่า ด้านประสิทธิผลจากมุมมองของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การดำเนินงานตามหลัก 3Rs มีประสิทธิผลในระดับที่ดี แต่แตกต่างกันตามบริบทของพื้นที่ บางแห่งลดปริมาณขยะได้เป็นรูปธรรมถึงร้อยละ 50-60 โดยปัจจัยที่กำหนดความสำเร็จ คือ ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนและความต่อเนื่องของการติดตามประเมินผล ด้านการรับรู้และความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับแนวคิด 3Rs โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำแนวคิด 3Rs ไปใช้โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากเช่นกัน โดยมาตรการหรือกฎระเบียบของท้องถิ่นมีอิทธิพลสูงสุด นอกจากนี้ ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้เสนอแนวทางการพัฒนา 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ การให้ความรู้ต่อเนื่องโดยเฉพาะด้านการรีไซเคิล การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมระดับบุคคล การสร้างความตระหนักและความรับผิดชอบต่อขยะของตนเอง และการขยายกิจกรรมการเรียนรู้ร่วมกับหน่วยงานหรือชุมชนต้นแบบอื่น โดยสรุป แนวคิด 3Rs มีประสิทธิผลในการลดปริมาณขยะของประชาชนในพื้นที่ศึกษาอยู่ในระดับที่ดี ความสำเร็จมิได้ขึ้นอยู่กับความรู้ความเข้าใจของประชาชนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลรวมของปัจจัยเชิงโครงสร้าง บริบทเฉพาะของพื้นที่ และความต่อเนื่องของการติดตามประเมินผล