วันไหลสงกรานต์ในภาคอีสาน: พลวัตทางนันทนาการภายใต้สังคมพหุวัฒนธรรมร่วมสมัย

บทคัดย่อ

“วันไหลสงกรานต์” มิได้เป็นเพียงเทศกาลที่สืบทอดจากประเพณีสงกรานต์เท่านั้น หากแต่เป็นปรากฏการณ์ของ นวัตกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมที่สะท้อนรากฐานแห่งศรัทธา วิถีชีวิต และการมีส่วนร่วมของชุมชนในสังคมไทย           ซึ่งการเปลี่ยนแปลงของวันไหลในบริบทสมัยใหม่ได้แสดงให้เห็นถึง การผสมผสานเชิงวัฒนธรรมระหว่างพิธีกรรมดั้งเดิมกับกิจกรรมร่วมสมัย จนก่อรูปเป็นนวัตกรรมนันทนาการที่ทรงพลังในการขับเคลื่อนทั้งมิติพฤติกรรม สุขภาวะ ความสัมพันธ์ทางสังคม เศรษฐกิจฐานราก และการจัดการพื้นที่สาธารณะอย่างมีจริยธรรม บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารากฐานทางวัฒนธรรมและพลวัตของวันไหลสงกรานต์ในฐานะกิจกรรมนันทนาการที่สืบทอดจากประเพณีสงกรานต์        โดยเน้นการวิเคราะห์ผ่านมิติด้านความเชื่อ วิถีชีวิต และการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของวันไหลสงกรานต์ในบริบทสมัยใหม่ในฐานะนวัตกรรมทางนันทนาการที่สะท้อนการผสมผสานระหว่างประเพณีดั้งเดิมกับรูปแบบนันทนาการร่วมสมัยของไทย 3) ประเมินผลกระทบของวันไหลสงกรานต์ต่อพฤติกรรมนันทนาการ สภาพแวดล้อมทางสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจท้องถิ่น โดยใช้กรอบแนวคิดด้านนันทนาการเพื่อการพัฒนาและการจัดการพื้นที่สาธารณะ และ    4) เสนอแนวทางการออกแบบ พัฒนา และจัดการวันไหลสงกรานต์ให้เป็นกิจกรรมนันทนาการที่ยั่งยืน โดยอาศัย           การสังเคราะห์วรรณกรรม การวิเคราะห์ภาคสนาม และกรอบแนวคิดด้านนันทนาการร่วมสมัย ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า     วันไหลมิได้จำกัดอยู่เพียงการสืบสานประเพณี หากแต่ทำหน้าที่เป็นกลไกทางสังคมที่สร้างสมดุลระหว่างทุนทางวัฒนธรรมกับความต้องการร่วมสมัย พร้อมทั้งสะท้อนความท้าทายด้านความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และการจัดการเชิงพื้นที่ อีกทั้งผู้เขียนได้เสนอวันไหลโมเดล (Wan Lai Model) ในฐานะกรอบแนวคิดเชิงระบบที่บูรณาการมิติฐานวัฒนธรรม สุขภาวะและการมีส่วนร่วม และพื้นที่สาธารณะอย่างมีจริยธรรมขึ้น ทั้งนี้เพื่อใช้เป็นต้นแบบในการออกแบบและพัฒนากิจกรรมนันทนาการชุมชนอย่างยั่งยืน อีกทั้งโมเดลดังกล่าวยังมีศักยภาพในการประยุกต์ใช้กับกิจกรรมวัฒนธรรมอื่นในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ เพื่อสร้างพื้นที่แห่งความสุข การเรียนรู้ และการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรมอย่างแท้จริง