สงครามอิสราเอล–ฮามาสกับทางตันของความรุนแรง: การทบทวนทางเลือกสองรัฐในบริบทภูมิรัฐศาสตร์ร่วมสมัย

บทคัดย่อ

สงครามอิสราเอล–ฮามาสในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โดยเฉพาะความรุนแรงรอบล่าสุด ได้ตอกย้ำความล้มเหลวเชิงโครงสร้างของกระบวนการสันติภาพในตะวันออกกลาง และตั้งคำถามอย่างจริงจังต่อความเป็นไปได้ของแนวคิด “การแก้ไขปัญหาด้วยสองรัฐ” (Two-State Solution) บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สงครามอิสราเอล–ฮามาสในฐานะผลผลิตของความขัดแย้งยืดเยื้อเชิงโครงสร้าง (Protracted social conflict) โดยเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์ร่วมสมัย และบทบาทของแนวคิดสองรัฐในระบบการเมืองระหว่างประเทศ บทความใช้กรอบทฤษฎีความขัดแย้งยืดเยื้อ แนวคิดการทำให้เป็นประเด็นความมั่นคง (securitization) และทฤษฎีการจัดการความขัดแย้ง เพื่ออธิบายว่าความรุนแรงมิได้เป็นเพียงผลของการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ของตัวแสดงใดตัวแสดงหนึ่ง หากแต่เป็นผลจากโครงสร้างอำนาจที่ไม่สมดุล การไร้รัฐของปาเลสไตน์ และตรรกะความมั่นคงแบบรัฐศูนย์กลางของอิสราเอล การวิเคราะห์พัฒนาการของการแก้ปัญหาแบบสองรัฐ ตั้งแต่มติสหประชาชาติ ค.ศ. 1947 กระบวนการออสโล จนถึงบริบทโลกหลายขั้ว ชี้ให้เห็นว่าแนวคิดสองรัฐได้รับการยอมรับในเชิงวาทกรรม แต่ขาดเงื่อนไขเชิงโครงสร้างในการทำให้เกิดขึ้นจริงผลการวิเคราะห์ชี้ว่า ภายใต้ภูมิรัฐศาสตร์ร่วมสมัย แนวคิดการแก้ปัญหาแบบสองรัฐ ได้เข้าสู่ภาวะ “ทางตันเชิงโครงสร้าง” โดยทำหน้าที่เป็นกลไกจัดการความขัดแย้งมากกว่าการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ บทความเสนอว่า การยึดติดกับกรอบสองรัฐโดยไม่ทบทวนโครงสร้างอำนาจ วาทกรรมความมั่นคง และความรับผิดทางกฎหมายระหว่างประเทศ อาจยิ่งทำให้ความรุนแรงถูกทำให้เป็นเรื่องปกติ และยืดอายุของความไม่เป็นธรรมออกไป บทความจึงเรียกร้องให้มีการทบทวนแนวทางสันติภาพที่ยึดสิทธิ ความเสมอภาค และความยุติธรรมเชิงโครงสร้างเป็นศูนย์กลางมากขึ้นในอนาคต