พลวัตรัฐบาลไทย ปี 2568: ศาลรัฐธรรมนูญ พันธมิตรพรรค และการเมืองผสานอำนาจ

บทคัดย่อ

บทความนี้วิเคราะห์พลวัตรัฐบาลไทยในปีพ.ศ.2568 ภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญพ.ศ.2560 โดยมุ่งเน้นบทบาทของศาลรัฐธรรมนูญ องค์กรอิสระ และการเมืองผสานอำนาจระหว่างพันธมิตรพรรคการเมือง พบว่ารัฐบาลผสมเกิดขึ้นภายใต้ ข้อจำกัดเชิงโครงสร้าง ซึ่งกำหนดโดยกลไกตรวจสอบถ่วงดุล ทำให้การบริหารนโยบายต้องปรับตัวต่อแรงกดดันทั้งจากตุลาการ ภาคประชาชน และพันธมิตรพรรค การจัดลำดับความสำคัญของนโยบายมักสะท้อน ตรรกะการอยู่รอด มากกว่าการผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายหรือเชิงสถาบัน โดยเห็นว่า ศาลรัฐธรรมนูญทำหน้าที่เป็นตัวแสดงทางการเมือง (Political actor) ซึ่งการตัดสินใจเชิงนโยบายของรัฐบาลถูกกำหนดโดยความเสี่ยงทางตุลาการและความสมดุลของอำนาจภายในรัฐบาลผสม การบริหารเชิงนโยบายในสภาพนี้จึงมักเป็นการเจรจาและประนีประนอม เพื่อรักษาเสถียรภาพระยะสั้นมากกว่าการสร้างผลประโยชน์สาธารณะเชิงลึก ผลกระทบต่อประชาธิปไตยปรากฏใน ภาวะชะงักงันของการพัฒนาประชาธิปไตย ความเสื่อมถอยของความเชื่อมั่นสาธารณะ และความล้าทางประชาธิปไตย( Democratic fatigue) ประชาชนพบว่าการมีส่วนร่วมทางการเมืองไม่สามารถสร้างผลลัพธ์เชิงนโยบายได้ชัดเจน บทเรียนสำคัญคือ รัฐบาลผสมสามารถรักษาเสถียรภาพระยะสั้น แต่ไม่สามารถสร้าง ความชอบธรรมเชิงโครงสร้าง ได้ หากต้องการพัฒนาระบบประชาธิปไตยที่มั่นคง การปรับปรุงกลไกตรวจสอบและถ่วงดุล การสร้างความโปร่งใส และการเพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นสิ่งจำเป็น