นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้นอกห้องเรียนเพื่อพัฒนาทักษะผู้เรียนในเขตเมืองเชียงราย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการจัดการเรียนรู้นอกห้องเรียนเพื่อ
ส่งเสริมการพัฒนาทักษะผู้เรียนในเขตเมืองเชียงราย และ 2) เสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้
นอกห้องเรียนเชิงนวัตกรรมที่เหมาะสมกับบริบทเขตเมืองเชียงราย อันจะนำไปสู่การพัฒนา
ทักษะผู้เรียนอย่างรอบด้านและยั่งยืน ประชากร ได้แก่ครูผู้สอนกลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรม 9 คน และนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย 9 คน รวม 18 คน จากโรงเรียน
มัธยมศึกษา 3 แห่งในเขตเทศบาลนครเชียงราย โดยการเลือกแบบเจาะจง เก็บข้อมูลระหว่าง
เดือนพฤษภาคม–กันยายน พ.ศ. 2568 ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตภาคสนาม และ
การวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและตีความเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สามารถสังเคราะห์กระบวนการ 6 ขั้น อย่างเป็นระบบ ได้แก่ (1)
การเชื่อมโยงกับพื้นที่และชุมชน (2) มีประสบการณ์ตรง (3) การสะท้อนคิดเชิงลึก (4) การ
สร้างองค์ความรู้ (5) การทดลองและแก้ปัญหา และ (6) การพัฒนาอัตลักษณ์และความเป็น
พลเมือง 2) บทบาทครูเปลี่ยนจากผู้ถ่ายทอดความรู้ไปสู่ผู้ออกแบบและเอื้ออำนวยการเรียนรู้
ขณะที่ผู้เรียนมีบทบาทสำคัญในการสร้างองค์ความรู้จากประสบการณ์จริง ส่งผลให้การเรียนรู้
มีความหมายและเชื่อมโยงกับบริบทท้องถิ่นมากขึ้น ทั้งนี้ ข้อเสนอเชิงปฏิบัติที่สำคัญคือการบูร
ณาการแหล่งเรียนรู้ในชุมชน การจัดกิจกรรมสะท้อนคิด และการใช้การประเมินที่หลากหลาย
เพื่อสนับสนุนการพัฒนาผู้เรียนอย่างยั่งยืน