การผสานความเชื่อทางศาสนาในวัดทางพระพุทธศาสนา: กรณีศึกษา วัดพานทา อำเภอเมืองฯ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการผสานความเชื่อทางศาสนาในวัดทางพระพุทธศาสนา กรณีศึกษา วัดพานทา อำเภอเมืองฯ จังหวัดศรีสะเกษ ผ่านปฏิมากรรมรูปเคารพภายในวัด โดยใช้วิธีการศึกษาจากเอกสารและใช้วิธีการสัมภาษณ์จากบุคคลที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อที่หลากหลายที่มีอยู่ในวัด โดยสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง เช่น พระสงฆ์ เจ้าหน้าที่ของวัด และผู้ที่มาทำบุญ และวิเคราะห์ นำเสนอผลการศึกษาเชิงพรรณนาวิเคราะห์

ผลการวิจัยพบว่า สังคมไทยเป็นสังคมแบบพหุวัฒนธรรม คือ มีวัฒนธรรมมากมาย แตกต่างกันมาก รวมถึงความเชื่อทางศาสนาที่มีอยู่อย่างหลากหลาย เช่นเดียวกันกับภายในอาณาบริเวณของวัดพานทา อำเภอเมืองฯ จังหวัดศรีสะเกษ โดยมีการผสมผสานความเชื่อเรื่องพระพุทธศาสนาทั้งเถรวาทและมหายาน พราหมณ์ ผี ความเชื่อดั้งเดิม และรูปเคารพในคติอื่น ๆ ผ่านปฏิมากรรมรูปเคารพต่าง ๆ ที่ประดิษฐานอยู่ภายในวัด เช่น พระพุทธมณีนพรัตน์ (หลวงพ่อไม้ทอง) พระพุทธชินราช หลวงพ่อทันใจ พระแก้ว 5 พี่น้อง (พุทธเถรวาท) พระโพธิสัตว์กวนอิม (พุทธมหายาน) พระนารายณ์ พระพิฆเนศ (พราหมณ์) เจ้าแม่ตะเคียน (ผี) นาค (ความเชื่อดั้งเดิม) รัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (คติอื่น ๆ) เป็นต้น ซึ่งมูลเหตุของการประดิษฐานสิ่งศักดิ์สิทธิ์ภายในวัด คือ เป็นความประสงค์ของเจ้าอาวาส มีญาติโยมนำมาถวาย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์มุ่งหมายจะมาประดิษฐานยังพื้นที่แห่งนี้เอง รวมถึงบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอื่น ๆ โดยสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้มีบทบาทหน้าที่ปกป้องคุ้มครองผู้ที่มาเข้าวัดให้แคล้วคลาดจากภยันตรายทั้งปวง ขณะเดียวกันยังช่วยหนุนเสริมให้วัดแห่งนี้เป็นศาสนสถานทางพุทธศาสนาที่มีบทบาทและความสำคัญในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาที่สำคัญของชาวพุทธในด้านต่าง ๆ และเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจให้กับชาวบ้านในชุมชน โดยสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้มีหน้าที่คอยปกป้องคุ้มครองชาวบ้านและขั้นตอนในการประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ อันเป็นพิธีกรรมทางศาสนาให้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี