การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำชาข้าวเหนียวดำลืมผัวด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม ของสโมสรนักศึกษาคณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำชาข้าวเหนียวดำลืมผัวด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมของสโมสรนักศึกษา

คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ โดยเน้นศึกษาประวัติความเป็นมา ที่มาและการก่อเกิดภูมิปัญญาท้องถิ่น ฐานความคิด เหตุผลความจำเป็น ความรู้ความชำนาญ และทักษะในการทำชาข้าวเหนียวดำลืมผัว ตลอดจนวิธีการถ่ายทอดภูมิปัญญาไปสู่อนุชนรุ่นหลัง โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือในการวิจัย คือ เอกสารการสัมภาษณ์ การสนทนา การสังเกตการณ์ ผ่านกระบวนการวิศวกรสังคมโดยใช้เครื่องมือ 5 ชนิด ที่จะฝึกนักศึกษาให้เป็นนักคิด นักสื่อสาร นักประสาน และนักสร้างนวัตกรรม ผลการวิจัยพบว่า จากการใช้ทักษะวิศวกรสังคมผ่าน 5 เครื่องมือ คือ 1.ฟ้าประทาน (สำรวจบริบทปัญหาชุมชน) 2.นาฬิกาชีวิต (หาคนร่วมมือ) 3.ไทม์ไลน์พัฒนาการ (พัฒนาการของประวัติศาสตร์ชุมชน อาชีพปลูกข้าว) 4.ไทม์ไลน์กระบวนการ (กระบวนการแปรรูปชาข้าวเหนียวดำลืมผัว) และ 5.M.I.C.Model เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น (เน้นการยกระดับ ปรับปรุง และสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์)

จึงกล่าวได้ว่า ภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำชาข้าวเหนียวดำลืมผัว เป็นองค์ความรู้ ความชำนาญในการผลิตสินค้าที่เกิดจากการคิดค้น ทดลอง ลองผิดลองถูกและสั่งสมความรู้เพิ่มขึ้นจากบุคคลไปสู่ครอบครัวและชุมชน มีกระบวนการถ่ายทอดสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน โดยการใช้ต้นทุนวัตถุดิบในชุมชน ร่วมกันทุนทางสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม และทุนทางสังคม นำไปสู่การพึ่งตนเองและการเพิ่มรายได้ให้ชุมชน การทำชาข้าวเหนียวดำลืมผัว พัฒนามาจากการทำน้ำข้าวต้มสำหรับผู้สูงอายุ โดยปรับเปลี่ยนให้เข้ากับบริบทและความนิยมของคนทุกเพศทุกวัยจนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีกลิ่นหอม ชวนรับประทาน มีประโยชน์คือ ช่วยบำรุงสมอง ป้องกันโรคเหน็บชา และช่วยเรื่องระบบขับถ่าย เหมาะกับคนทุกเพศทุกวัย ผ่านการถ่ายทอดโดยการฝึกอบรมแบบเป็นทางการเข้าร่วมผสมผสานด้วย