เนปาลโมเดลกับการเมืองหลังความไม่พอใจของประชาชน: การเปลี่ยนผ่านอำนาจในรัฐเปราะบางภายใต้แรงกดดันจากคนรุ่นใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของเนปาลภายใต้บริบท “ความไม่พอใจเชิงโครงสร้าง” ในรัฐเปราะบางหลังการเปลี่ยนผ่านจากระบอบกษัตริย์สู่สาธารณรัฐ โดยให้ความสำคัญกับบทบาทของการเคลื่อนไหวของคนรุ่นใหม่ในการสั่นคลอนสมดุลอำนาจเดิม และการตอบสนองของรัฐผ่านสิ่งที่เรียกว่า “เนปาลโมเดล” ซึ่งปรากฏในลักษณะของการเมืองช่วงรอยต่อ การประนีประนอมของชนชั้นนำ และความพยายามฟื้นฟูความชอบธรรมของรัฐบทความใช้กรอบแนวคิดรัฐเปราะบางและทฤษฎีการเปลี่ยนผ่านประชาธิปไตย ร่วมกับทฤษฎีขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมและการเคลื่อนไหวผ่านสื่อดิจิทัล เพื่ออธิบายว่าการเมืองเนปาลร่วมสมัยไม่อาจเข้าใจได้ผ่านกรอบการเปลี่ยนผ่านแบบเส้นตรงจากอำนาจนิยมสู่ประชาธิปไตย หากแต่เป็นกระบวนการต่อเนื่องของการจัดการวิกฤตและการบริหารความไม่พอใจของประชาชน ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การเคลื่อนไหวของคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มคนรุ่นแซท( Gen Z) มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนวาระทางการเมืองและท้าทายฐานความชอบธรรมของระบบการเมืองแบบชนชั้นนำ แม้การเคลื่อนไหวดังกล่าวจะยังไม่สามารถแปลงพลังทางสังคมให้เป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงสถาบันอย่างยั่งยืน แต่ก็ได้สร้างแรงกดดันเชิงโครงสร้างต่อรัฐอย่างมีนัยสำคัญ

ในบริบทนี้ “เนปาลโมเดล” จึงไม่อาจถือเป็นโมเดลการเปลี่ยนผ่านประชาธิปไตยอย่างสมบูรณ์ หากแต่ควรถูกทำความเข้าใจในฐานะกลไกการบริหารความไม่พอใจ ซึ่งช่วยให้รัฐเปราะบางสามารถดำรงอยู่ได้โดยไม่จำเป็นต้องปฏิรูปโครงสร้างอำนาจอย่างลึกซึ้ง บทความเสนอให้ขยายกรอบการศึกษาการเมืองร่วมสมัยไปสู่การวิเคราะห์ความสามารถของรัฐในการจัดการความไม่พอใจ และบทบาทของคนรุ่นใหม่ในฐานะผู้ท้าทายกรอบความชอบธรรมของอำนาจรัฐในระยะยาว