รูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบยืดหยุ่นเพื่อเสริมสร้างโอกาสทางการศึกษา สำหรับเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่เศรษฐกิจเมือง: กรณีศึกษาศูนย์การเรียน จังหวัดปทุมธานี

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบยืดหยุ่น (Flexible Management) เพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของเด็กกลุ่มชาติพันธุ์และบุตรหลานแรงงานข้ามชาติในพื้นที่อุตสาหกรรมจังหวัดปทุมธานี สภาวะความเหลื่อมล้ำในพื้นที่นี้มีความซับซ้อนเชิงโครงสร้างเนื่องจาก "ระบบการศึกษาปกติ" มีความแข็งตัวด้านระเบียบและเวลาเรียน (Rigid Management) ซึ่งไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของผู้เรียนที่ต้องเคลื่อนย้ายถิ่นฐานบ่อยครั้งและต้องเข้าสู่ตลาดแรงงานก่อนวัยอันควรเนื่องจากเงื่อนไขทางเศรษฐกิจของครอบครัวรูปแบบการบริหารที่นำเสนอเน้นการบูรณาการแนวคิด "1 โรงเรียน 3 รูปแบบ" ผ่าน 4 มิติหลัก ได้แก่ 1) ความยืดหยุ่นด้านหลักสูตร เน้นเนื้อหากระชับ (Micro-learning) และเส้นทางเรียนรู้เฉพาะบุคคลที่เชื่อมโยงกับทักษะอาชีพในท้องถิ่น (Learn to Earn) 2) ความยืดหยุ่นด้านเวลาและสถานที่ สนับสนุนการเรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา (Anywhere Anytime) ผ่านรูปแบบออนไลน์หรือแบบผสมผสาน 3) ความยืดหยุ่นด้านการประเมินผล โดยใช้ระบบธนาคารหน่วยกิต (Credit Bank) เพื่อเทียบโอนประสบการณ์จากการทำงานและชีวิตจริง (RPL/RVA) เป็นหน่วยกิต และ 4) ความยืดหยุ่นด้านการบริหารทรัพยากร ผ่านภาคีเครือข่ายพหุภาคีระหว่างสถานศึกษา ผู้ประกอบการ และองค์กรประชาสังคม รวมถึงการใช้ฐานข้อมูล Big Data เพื่อติดตามช่วยเหลือเด็กเป็นรายบุคคล

แนวทางดังกล่าวเป็นการปฏิรูปกรอบความคิดของผู้บริหารสถานศึกษาจากการเป็น "ผู้ควบคุม" สู่การเป็น "ผู้อำนวยความสะดวกและโค้ช" เพื่อสร้างระบบการศึกษาที่ไร้รอยต่อและโอบรับความหลากหลายทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันไม่ให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาตามเป้าหมายโครงการ Thailand Zero Dropout อย่างยั่งยืน