การประกอบสร้างอัตลักษณ์โรงเรียนพหุวัฒนธรรมในเมืองเชียงใหม่
คำสำคัญ:
อัตลักษณ์โรงเรียน, พหุวัฒนธรรมศึกษา, โรงเรียนขนาดเล็ก, พหุวัฒนธรรมเชิงพิธีกรรม, เมืองเชียงใหม่บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์เกี่ยวกับกระบวนการประกอบสร้างอัตลักษณ์โรงเรียนพหุวัฒนธรรมในบริบทของเมืองเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์สามประการ ได้แก่ 1) วิเคราะห์กระบวนการประกอบสร้างอัตลักษณ์โรงเรียนพหุวัฒนธรรมในฐานะกลยุทธ์เพื่อความอยู่รอดของสถาบัน 2) อภิปรายช่องว่างระหว่างวาทกรรมการพัฒนาหลักสูตรพหุวัฒนธรรมกับภาคปฏิบัติการจริง และ 3) วิเคราะห์โครงสร้างผลประโยชน์ทับซ้อนที่ส่งผลต่อการสร้างอัตลักษณ์ดังกล่าว บทความนี้ใช้ระเบียบวิธีการวิเคราะห์เอกสารในฐานะการศึกษาเชิงแนวคิดวิพากษ์ โดยวิเคราะห์เอกสารนโยบาย บันทึกความร่วมมือทางวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียนขนาดเล็กในเขตเมืองเชียงใหม่ ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการสร้างอัตลักษณ์พหุวัฒนธรรมในกรณีที่ศึกษามีลักษณะเป็น “พหุวัฒนธรรมเชิงพิธีกรรม” ซึ่งดำเนินไปในระดับผิวเผินและตอบสนองต่อผลประโยชน์ทับซ้อนในสี่ระดับ ได้แก่ ระดับสถาบัน ระดับระบบราชการ ระดับวิชาการ และระดับบุคคล โดยที่นักเรียนกลุ่มชาติพันธุ์ซึ่งควรเป็นผู้ได้รับประโยชน์หลักกลับอยู่ในฐานะวัตถุของการศึกษา มากกว่าจะเป็นผู้มีอำนาจกำหนดทิศทางของการศึกษาของตนเอง
เอกสารอ้างอิง
นันท์นภัส แสงฮอง และภักดีกุล รัตนา. (2561). บทเรียนการสร้างนวัตกรรมการจัดการศึกษาด้านพหุวัฒนธรรมศึกษาแบบมีส่วนร่วมในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่: วนิดาการพิมพ์.
ประสิทธิ์ ลีปรีชา และมุกดาวรรณ ศักดิ์บุญ. (2564). การศึกษาเพื่อความเป็นไทยกับกลุ่มชนพื้นเมืองในภาคเหนือ. วารสารธรรมศาสตร์, 40(2), 68-97.
พิสิษฏ์ นาสี. (2569). โครงการระบบสนับสนุนเครือข่ายวิจัยเชิงพื้นที่เพื่อการศึกษาที่ยืดหยุ่นไร้รอยต่อ หน่วยภาคียุทธศาสตร์ภาคเหนือ: รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. ศูนย์วิจัยพหุวัฒนธรรมและนโยบายการศึกษา สถาบันวิจัยพหุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สำนักการศึกษา เทศบาลนครเชียงใหม่. (2562). แผนพัฒนาการศึกษา (พ.ศ. 2561-2565) เทศบาลนครเชียงใหม่. เชียงใหม่: ฝ่ายแผนงานและโครงการ สำนักการศึกษา เทศบาลนครเชียงใหม่.
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2567). ข้อมูลสารสนเทศด้านการศึกษาภาคเหนือ ปีการศึกษา 2567. เชียงใหม่: สำนักงานศึกษาธิการภาค 15.
ออมสิน จตุพร. (2564). ภาคปฏิบัติการจริงของวาทกรรมการพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของรัฐไทยสมัยใหม่: รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์. ภาควิชาพื้นฐานและการพัฒนาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Apple, M. W. (2018). Critical curriculum studies and the concrete problems of curriculum policy and practice. Journal of Curriculum Studies, 50(6), 685-690.
Arphattananon, T. (2021). Breaking the mold of liberal multicultural education in Thailand through social studies lessons. The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 94(2), 53–62.
Banerjee, S. B. (2008). Corporate social responsibility: The good, the bad and the ugly. Critical Sociology, 34(1), 51–79.
Banks, J. A. (2013). The construction and historical development of multicultural education, 1962–2012. Theory into Practice, 52, 73–82.
Butler, J. (2000). Gender Trouble: Tenth Anniversary Edition. Routledge.
https://doi.org/10.4324/9780203902752
Denzin, N.K. & Lincoln, Y.S. (2018). The SAGE Handbook of Qualitative Research. Thousand Oaks, California: SAGE publications.
Gorski, P. (2006). Complicity with conservatism: The de-politicizing of multicultural and intercultural education. Intercultural Education, 17(2), 163–177.https://doi.org/10.1080/14675980600693830
Jatuporn, O. (2023). Local Curriculum as Cultural Practices for Lanna-ness Identity under Place-based Education Reform Policy in Chiang Mai, Thailand. Journal of Mekong Societies, 19(1), 45–67.
May, S., & Sleeter, C.E. (2010). Critical Multiculturalism: Theory and Praxis. Routledge.
Nguyen, C. D., & Huynh, T.-N. (2021). Teacher agency in culturally responsive
teaching: Learning to teach ethnic minority students in the Central Highlands of Vietnam. Educational Review, 1–25.
Paris, D. (2012). Culturally sustaining pedagogy: A needed change in stance, terminology, and practice. Educational Researcher, 41(3), 93–97.
Saenghong, N. (2024). The past, present and future of multicultural education in Thailand. In C.-K. L. Lee & K. J. Kennedy (Eds.), The Routledge international handbook of life and values (pp. 528–541). Routledge.
Saenghong, N. (2026). Multicultural Education in Thailand: Unraveling Tensions in Policy, Diversity, and Curriculum in Local Practice. In Gube, J., Gao, F., Bhowmik, M., Lee, J.CK. (Eds.), Decoding Multicultural Education in Asia. Curriculum and School Development in Asia, vol 2. Springer, Singapore.
Sleeter, C. E. (1996). Multicultural Education as Social Activism. SUNY Press.
Trisnawati, S., Al-Kautsar, K. S., Hamdiah, H., & Dewi, S. T. (2020). The Importance of Implementing Culturally Responsive Teaching on
ASEAN Countries. Anglophile Journal, 1(1), 1–11.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารศึกษาครุทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##
