บริบทภัยธรรมชาติในไทย: การจัดการน้ำท่วมสงขลาและบทเรียนการเตรียมพร้อมของระบบรัฐ–ชุมชน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การจัดการน้ำท่วมจังหวัดสงขลาในมิติรัฐ–ชุมชน และเสนอบทเรียนเชิงนโยบายสำหรับพื้นที่เสี่ยงภัยอื่นในประเทศไทย การวิจัยอาศัยกรอบแนวคิดการจัดการภัยพิบัติและการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ (Disaster Risk Reduction) แนวคิดธรรมาภิบาลแบบพหุภาคี และทุนทางสังคมของชุมชน ข้อมูลเชิงคุณภาพถูกเก็บจากรายงานภาครัฐ เอกสารวิชาการ และการศึกษากรณีศึกษาในพื้นที่ ผลการศึกษาชี้ว่า การจัดการน้ำท่วมสงขลามีลักษณะผสมระหว่างการดำเนินการจากส่วนกลางและการมีส่วนร่วมของชุมชน รัฐให้ความสำคัญกับโครงสร้างพื้นฐานและระบบแจ้งเตือน แต่ยังขาดความต่อเนื่องในการบูรณาการกับความรู้ท้องถิ่น ชุมชนเข้มแข็งสามารถจัดการภัยพิบัติในระดับพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยอาศัยทุนทางสังคม เครือข่ายอาสาสมัคร และความรู้ร่วมของชุมชน แต่ประสบข้อจำกัดด้านทรัพยากรและความไม่เท่าเทียมภายใน บทเรียนสำคัญชี้ให้เห็นว่า การสร้างกลไกร่วมกำกับดูแลรัฐ–ชุมชน การพัฒนาช่องทางสื่อสารที่เข้าถึงง่าย และการสนับสนุนทุนทางสังคม สามารถเพิ่มความยั่งยืนและลดความเปราะบางเชิงโครงสร้างของระบบบริหารจัดการน้ำท่วมได้ บทความนี้เสนอแนวทางเชิงนโยบายเพื่อสร้างความเข้มแข็งและความยืดหยุ่นของระบบรัฐ–ชุมชนต่อภัยพิบัติในอนาคต