พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร : การศึกษาใหม่เกี่ยวกับประวัติการแต่ง

ผู้แต่ง

  • ณัฐวุฒิ คล้ายสุวรรณ อาจารย์สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พระนิพนธ์, เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร, การศึกษาใหม่, ประวัติการแต่ง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ นำเสนอข้อมูลใหม่เกี่ยวกับพระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรในด้านประวัติและระยะเวลาในการแต่ง ผลการศึกษาพบว่าพระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร แต่งขึ้นในวาระและโอกาสที่ต่างกัน ดังนี้ 1) แต่งขึ้นตอนเป็นกรมขุนเสนาพิทักษ์ ได้แก่ กาพย์เห่เรือ กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก 2) แต่งขึ้นตอนบวชแล้วปรับปรุงใหม่อีกครั้งตอนเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ได้แก่ นันโทปนันทสูตรคำหลวง พระมาลัยคำหลวง 3) แต่งขึ้นตอนเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ได้แก่ บทเห่กากี บทเห่สังวาส บทเห่ครวญเพลงยาว 3 สำนวน ผลการศึกษายังพบว่า 1) เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรได้นำข้อความจากพระนิพนธ์เก่ามาดัดแปลงในพระนิพนธ์ใหม่ 2) กาพย์เห่เรือเป็นบทพรรณนาอารมณ์ส่วนตัวของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไม่ใช่บทเห่เรือหลวงหรือบทเห่เรือเล่นแต่ประการใด

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2529). จารึกในประเทศไทย เล่ม 5 อักษรธรรมและอักษรไทย. โรงพิมพ์ภาพพิมพ์.

กรมศิลปากร. (2545). วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 3 (พิมพ์ครั้งที่ 2). โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

คำให้การขุนหลวงหาวัด. (2553). ใน ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยารวม 3 เรื่อง. แสงดาว.

ณัฐวุฒิ คล้ายสุวรรณ. (2558). วรรณกรรมเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร. โอเดียนสโตร์.

ณัฐวุฒิ คล้ายสุวรรณ. (2566). วิเคราะห์เรื่องนางในวรรณกรรมของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร. วารสารวิชาการอยุธยาศึกษา, 15(2), 23–35.

ณัฐวุฒิ คล้ายสุวรรณ. (2568). พระมาลัยคำหลวง: การวิเคราะห์เรื่องผู้แต่ง. วารสารภาษา-จารึก, 2(2), 31–46.

ธนิต อยู่โพธิ์. (2516). เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร พระประวัติ และพระนิพนธ์บทร้อยกรอง (พิมพ์ครั้งที่ 5). ศิลปาบรรณาคาร.

นิตยา กาญจนะวรรณ. (2563). วรรณกรรมอยุธยา (พิมพ์ครั้งที่ 13). มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

นิตยา ตัณฑโอกาส. (2520). ลักษณะเด่นของกาพย์ห่อโคลง และกาพย์เห่เรือพระนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร . วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประคอง เจริญจิตรกรรม. (2554). เจ้าฟ้าธรรมธิเบศทรงนิพนธ์เรื่องพระมาลัยคำหลวงก่อนเรื่องนันโทปนันทสูตรคำหลวง. วารสารศิลปศาสตร์, 11(2), 72–80.

รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2556). กาพย์เห่เรือจากสมัยอยุธยาถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช. แสงดาว.

ลัลนา ศิริเจริญ. (2525). วรรณกรรมอยุธยา. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

วรางคณา ปัญญามี. (2568). วรรณคดีสมัยกรุงศรีอยุธยา. ดีเซมเบอรี่.

วันเนาว์ ยูเด็น. (2527). ประวัติวรรณคดีสมัยสุโขทัยและอยุธยา. ไทยวัฒนาพานิช.

ศุภร บุนนาค และสุริยา รัตนกุล. (2548). สุนทรียภาพจากเจ้าฟ้ากุ้ง (พิมพ์ครั้งที่ 2). สถาพรบุ๊คส์.

โสภี รัมมณีย์. (2534). วิเคราะห์การใช้ภาพพจน์ในวรรณคดีพระพุทธศาสนาของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร์ .วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

อรอนงค์ พัดพาดี. (2521). พระนิพนธ์ประเภทคำหลวงของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-31

รูปแบบการอ้างอิง

คล้ายสุวรรณ ณ. (2026). พระนิพนธ์เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร : การศึกษาใหม่เกี่ยวกับประวัติการแต่ง. วารสารศึกษาครุทรรศน์ , 1(5), 16–28. สืบค้น จาก https://so18.tci-thaijo.org/index.php/JESs/article/view/2391

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.