คุณลักษณะการเป็นพลเมืองคุณภาพในสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้: การวิเคราะห์องค์ประกอบสมรรถนะผู้เรียนขั้นพื้นฐานและสมรรถนะครูในการออกแบบการเรียนรู้
คำสำคัญ:
พลเมืองคุณภาพ, สังคมเศรษฐกิจฐานความรู้, การวิเคราะห์องค์ประกอบ, สมรรถนะผู้เรียนขั้นพื้นฐาน, สมรรถนะครูในการออกแบบการเรียนรู้บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสมรรถนะครูในการออกแบบการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียนสู่การเป็นพลเมืองคุณภาพในสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ แหล่งข้อมูลประกอบด้วย กลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิที่ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะผู้เรียน จำนวน 10 ท่าน และกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิเคราะห์องค์ประกอบ จำนวน 1,107 คน สำหรับสมรรถนะครูใช้ผู้ทรงคุณวุฒิ 7 ท่าน และกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 1,155 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสอบถามพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะผู้เรียนและครู มีลักษณะเป็นแบบประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าอำนาจจำแนกรายข้อ (t-test) ระหว่าง 6.17-14.05 และ 7.24-13.83 โดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.96 และ 0.98 ตามลำดับ เก็บข้อมูลในช่วงเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson’s Correlation Coefficient) ค่าดัชนี KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) และการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ (Exploratory Factor Analysis)
ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะผู้เรียนฯ มี 5 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) ความฉลาดรู้เรื่องเศรษฐศาสตร์เพื่อการดำรงชีวิตที่ยั่งยืน (2) ความลุ่มลึกในการบริโภคสินค้าและบริการอย่างชาญฉลาดเพื่อความยั่งยืน (3) ความมุ่งมั่นในการใช้ศักยภาพตนเองและผู้อื่นเพื่อพัฒนากระบวนการทำงานบนฐานเศรษฐกิจฐานความรู้ (4) สำนึกความเป็นพลเมืองเศรษฐกิจฐานความรู้ที่ยั่งยืน และ (5) ความมั่นใจในการใช้เศรษฐกิจฐานความรู้ เพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนและผลิตภัณฑ์มวลรวมของประเทศ 2) องค์ประกอบพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะครูฯ มี 3 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) การออกแบบการจัดการเรียนรู้และพัฒนาผู้เรียนให้เป็นพลเมืองคุณภาพในสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ (2) การใช้กรอบคิดแบบเติบโต (Growth Mindset) ในการพัฒนาผู้เรียน และ (3) ความรอบรู้และเชื่อมโยงหลักเศรษฐศาสตร์และเศรษฐกิจให้ผู้เรียนเท่าทันโลกแห่งความเป็นจริง องค์ความรู้ที่ค้นพบนี้สามารถใช้เป็นกรอบแนวทางเชิงนโยบายและแนวปฏิบัติในการยกระดับคุณภาพผู้เรียนและครูไทยให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา รอดแก้ว ภุชงค์ เสนานุช และ รณรงค์ จันใด. (2563). การศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน (รายงานการวิจัย). สถาบันพระปกเกล้า.
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2559). คนเก่งสร้างได้ อารยโมเดลสมรรถนะ KSL31220. ซัคเซสมีเดีย.
ดนัย เทียนพุฒ. (2550). ความสามารถในทรรศนะ ดร. ดนัย เทียนพุฒ (พิมพ์ครั้งที่ 3). เอ.อาร์. อินฟอร์เมชั่น แอนด์ พับลิเคชั่น.
เทื้อน ทองแก้ว. (2550). สมรรถนะ (Competency): หลักการและแนวปฏิบัติ. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต.
ธำรงศักดิ์ คงคาสวัสดิ์. (2550). Competency ภาคปฏิบัติ เขาทำกันอย่างไร? (พิมพ์ครั้งที่ 4). สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น).
ปทุมรัตน์ จงคณูหาญ ดวงใจ ตันติวัฒนะกุล ธีระยุทธ จิระพจนากรณ์ ศิริวรรณ ศรีวรกุล และ อรัญญา จงคณูหาญ. (2548). การเตรียมพลเมืองสู่สังคมเศรษฐกิจฐานความรู้. วารสารการศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 25(2), 205–223.
ปิยะชัย จันทร์วงศ์ไพศาล. (2549). การค้นหาและวิเคราะห์เจาะลึก Competency ภาคปฏิบัติ. เอช อาร์ เซ็นเตอร์.
พจนานุกรมลองดู. (2566, 31 สิงหาคม). เศรษฐกิจฐานความรู้. https://dict.longdo.com/search/เศรษฐกิจฐานความรู้
เลิศพร อุดมพงษ์. (2558). การศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมือง (Civic/Citizenship Education) ในการส่งเสริมบทบาทของภาคพลเมืองในการเมืองระบบตัวแทน: แนวทางที่ยั่งยืนผ่านประสบการณ์จากต่างประเทศ (รายงานการวิจัย). สถาบันพระปกเกล้า.
ศิริรัตน์ จำปีเรือง และ อมรรัตน์ วัฒนาธร. (2553). ความรู้ที่จำเป็นของคนยุคเศรษฐกิจฐานความรู้. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 12(1), 165–171.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). รายงานผลการวิจัยและพัฒนากรอบสมรรถนะผู้เรียนระดับประถมศึกษาตอนต้น สำหรับหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน. พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักราชบัณฑิตยสภา. (2562). ทำไมจึงต้องสร้างความฉลาดรู้: ศึกษาจากปรากฏการณ์และทำนายอนาคต. คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2561, 13 ตุลาคม). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 135 ตอนที่ 82 ก. หน้า 1–71.
Drucker, P. F. (1993). The post-capitalist society. Harper Collins.
Huber, D. (2000). Leadership and nursing care management (2nd ed.). W.B. Saunders.
Parry, S. B. (1997). Evaluating the impact of training. American Society for Training and Development.
