ความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น ของมารดาหลังคลอด ตำบลบ้านเล่า อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ
คำสำคัญ:
ความรู้, พฤติกรรมการดูแลตนเอง, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, มารดาหลังคลอดบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น 2) เปรียบเทียบพฤติกรรม จำแนกตามข้อมูลส่วนบุคคล และ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรู้กับพฤติกรรม กลุ่มตัวอย่าง คือ มารดาหลังคลอด จำนวน 85 ราย เครื่องมือประกอบด้วย 1) แบบวัดความรู้ แบบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 20 ข้อ ครอบคลุม 3 ด้าน ได้แก่ ความรู้ด้านการดูแลตนเองหลังคลอด การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และข้อควรระวัง มีค่าความเชื่อมั่น (KR-20) เท่ากับ 0.84 และ 2) แบบสอบถามพฤติกรรม เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 35 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่น (สัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค) เท่ากับ 0.82 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์ความแปรปรวน และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้ในระดับมาก (16-20 คะแนน) คิดเป็น ร้อยละ 61.18 และพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นในระดับมาก (= 4.38,
= 0.48) โดยกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุและระดับการศึกษาต่างกันมีพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และพบว่าความรู้ มีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นของมารดาหลังคลอด อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) และมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ 0.64
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2562). ประกาศกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เรื่อง กำหนดแบบตามระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการรับรองหมอพื้นบ้าน พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2561). รวมพลังแพทย์แผนไทยและแพทย์พื้นบ้าน ณ วัดพนัญเชิง. กระทรวงสาธารณสุข.
จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์ และ ธิติรัตน์ เหล่าคมพฤฒาจารย์. (2565). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพมารดาและทารกหลังคลอดด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นในเขตองค์การบริหารส่วนจังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(2), 240–253.
ธนิสร ศรีวานิชภูมิ และ ธนภณ ลิมปอารยะกุล. (2565). กุญแจการแพทย์แผนไทย. เอส.ออฟเซ็ท กราฟฟิคดีไซน์.
นุชรีย์ แสงสว่าง. (2568). การพยาบาลมารดาในระยะหลังคลอดและการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. พี.เอ. ลีฟวิ่ง.
ศิริวดี ชุ่มจิต. (2564). พฤติกรรมการดูแลตนเองของมารดาครรภ์แรกหลังคลอด โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี [รายงานการวิจัย]. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพศูนย์อนามัยที่ 5 ราชบุรี.
ศุภรัศมิ์ อัศวพรธนภัทร์ วิชัย โชควิวัฒน์ และ วิชัย ศรีคำ. (2561). ความปลอดภัย ประสิทธิผล และความพึงพอใจของมารดาหลังคลอดที่อยู่ไฟตามหลักการแพทย์แผนไทย. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก, 16(1), 99–110.
สายฝน สกุลผอม ประศักดิ์ สันติภาพ วัฒนา ชยธวัช รัชนี จันทร์เกษ และ ทัศนีย์ ศิลาวรรณ. (2563). การดูแลหญิงหลังคลอดด้วยการแพทย์พื้นบ้านไทยในจังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสุขศึกษา, 43(2), 107–118.
วรรณวดี ณภัค. (2563). การดูแลตนเองด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นของมารดาที่มารับบริการที่แผนกหลังคลอด โรงพยาบาลเทพรัตน์นครราชสีมาและโรงพยาบาลในเครือข่ายบริการด้านอนามัยแม่และเด็ก [รายงานการวิจัย]. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเล่า. (2567). สถิติมารดาหลังคลอด พ.ศ. 2567. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเล่า อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ.
Bloom, B. S. (1971). Mastery learning. Holt, Rinehart & Winston.
Likert, R. (1961). New patterns of management. McGraw-Hill.
Mediastari, A. A. P. (2020). Local wisdom traditional medicine for the health and beauty of postpartum mother in Denpasar City, Bali Province, Indonesia. International Journal of Health and Medical Sciences, 3(1), 65–71. https://doi.org/10.31295/ijhms.v3n1.149
Orem, D. E., Taylor, S. G., & Renpenning, K. M. (2001). Nursing: Concepts of practice (6th ed.). Mosby.
Sibeko, L., & Johns, T. (2021). Global survey of medicinal plants during lactation and postpartum recovery: Evolutionary perspectives and contemporary health implications. Journal of Ethnopharmacology, 270, Article 113812. https://doi.org/10.1016/j.jep.2021.113812
Siregar, M., Marasi, S. A., Simbolon, J. L., Panggabean, H. W., & Silalahi, R. H. (2021). Traditional practices in post-partum care among Indonesian and Filipino mothers: A comparative study [Research report]. Health Polytechnic Tapanuli Utara. https://doi.org/10.21931/RB/2021.06.04.19
Wang, Q., Fongkaew, W., Petrini, M., Kantaruksa, K., Chaloumsuk, N., & Wang, S. (2019). An ethnographic study of traditional postpartum beliefs and practices among Chinese women. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 23(2), 142–155.
World Health Organization. (2020). WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience. World Health Organization.
