การใช้เทคนิค SCAMPER ในการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์
คำสำคัญ:
ความคิดสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์, เทคนิค SCAMPERบทคัดย่อ
ความคิดสร้างสรรค์เป็นหนึ่งในเป้าหมายการเรียนรู้ที่สำคัญของนักเรียนในศตวรรษที่ 21 เนื่องจาก เป็นทักษะจำเป็นในการแก้ปัญหา คิดวิเคราะห์ และสร้างสรรค์แนวทางใหม่ที่ตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของสังคมยุคใหม่ การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนสามารถทำได้ผ่านเทคนิค SCAMPER ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ช่วยกระตุ้นการคิดหลากหลายรูปแบบและเปิดโอกาสให้นักเรียนสร้างแนวคิดใหม่จากสิ่งที่มีอยู่เดิม ทั้งนี้บทบาทของครูมีความสำคัญอย่างยิ่งในการออกแบบคำถาม กระบวนการเรียนรู้ และคำชี้แนะที่ส่งเสริมการคิดอย่างมีอิสระและลุ่มลึก ครูยังต้องพิจารณาการเลือกสถานการณ์ ปรากฏการณ์ หรือกิจกรรมการทดลองที่เหมาะสม เพื่อกระตุ้นให้นักเรียนตั้งคำถาม ทดลอง คิดวิเคราะห์ และสร้างสรรค์คำอธิบายหรือวิธีการแก้ปัญหาที่หลากหลาย ซึ่งทั้งหมดนี้ล้วนส่งผลต่อการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์อย่างมีประสิทธิภาพในบริบทของการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
ปัญญ์ปภัส สิงห์อร พงศ์ประพันธ์ พงษ์โสภณ และ เอกรัตน์ ทานาค. (2562). การศึกษาความคิดสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ตามกรอบแนวคิด The Scientific Structure Creativity Model (SSCM). วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 34(1), 74–80.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2563). คู่มือครูรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). องค์การค้าของ สกสค.
เอกภูมิ จันทร์ขันตี. (2559). การจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์เพื่อส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 8(1), 205–217.
Altiparmak, T. (2021). The effects of SCAMPER technique activities in the 8th-grade simple machines unit on students’ academic achievement, motivation and attitude towards science lessons. International Journal of Educational Methodology, 7(2), 295–307.
Anderson, R. C., Miller, S. F., De La Paz, S., & Butler, R. (2022). How am I a creative teacher? Beliefs, values, and affect for creative agency among teachers. Teaching and Teacher Education, 117, 103816. https://doi.org/10.1016/j.tate.2022.103816
Craft, A. (2005). Creativity in schools: Tensions and dilemmas. Routledge.
Eberle, B. (1971). SCAMPER: Games for imagination development. D.O.K. Publishers.
Gündoğan, A. (2019). SCAMPER: Improving creative imagination of young children. Creativity Studies,12(2), 315–326. https://doi.org/10.3846/cs.2019.11201
Hu, W., & Adey, P. (2002). A scientific creativity test for secondary school students. International Journal of Science Education, 24(4), 389–403. https://doi.org/10.1080/09500690110098912
Hu, W., Wu, B., Jia, X., Yi, X., Duan, C., Meyer, W., & Kaufman, J. C. (2013). Increasing students’ scientific creativity: The “Learn to Think” program. The Journal of Creative Behavior, 47(1), 3–21.
Kamis, A., Widihastuti, W., Che Ghani, C. G., Hustvedt, G., Mat Saad, N., Jamaluddin, R., & Bujeng, B. (2020). The effectiveness of SCAMPER techniques on creative thinking skills among fashion design vocational college. Eurasian Journal of BioSciences, 14, 4109–4117.
Kind, P., & Kind, V. (2007). Creativity in science education: Perspectives from Australian classrooms. Teaching Science, 53(1), 21–26.
Liang, J. C. (2002). Exploring scientific creativity of eleventh grade students in Taiwan (Doctoral dissertation, The University of Texas at Austin).
Liu, S.-C., & Lin, H.-S. (2014). Primary teachers’ beliefs about scientific creativity in the classroom context. International Journal of Science Education, 36(10), 1551–1567. https://doi.org/10.1080/09500693.2013.868619
Osborn, A. F. (1953). Applied imagination: Principles and procedures of creative problem-solving. Charles Scribner’s Sons.
Ozyaprak, M. (2016). The effectiveness of SCAMPER technique on creative thinking skills. Journal of Educational and Instructional Studies in the World, 6(3), 31–40.
Qashmer, A. (2024). Effectiveness of a training program based on SCAMPER in developing creative thinking. International Journal of Educational Research Review, 9(1), 45–58.
Runco, M. A., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity Research Journal, 24(1), 92–96. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.650092
Siew, N. M., Chong, C. L., & Chin, K. M. (2014). Developing a scientific creativity test for fifth graders. Problems of Education in the 21st Century, 62, 109–123.
Siew, N. M., Chong, C. L., & Lee, B. N. (2014). Fostering students’ scientific creativity through problem-based learning. Asia-Pacific Education Researcher, 24(1), 1–10.
Surat, S., Hassan, H., Ismail, Z., & Ahmad, N. (2018). SCAMPER technique in generating ideas for science products among Malaysian secondary school students. Journal of Technology and Science Education, 8(2), 200–213.
Torrance, E. P. (1966). Torrance tests of creative thinking: Norms-technical manual. Personnel Press.
Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking: Directions manual and scoring guide. Ginn.
Xia, N., Haron, S. H., Huang, Y., & Niu, R. (2025). The effectiveness of CPS + SCAMPER teaching mode and strategies on student creativity. Thinking Skills and Creativity, 56, 101758. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2025.101758
Xu, S., Reiss, M. J., & Lodge, W. (2026). Enhancing scientific creativity through an inquiry-based teaching approach in secondary science classrooms. International Journal of Science Education, 48(4), 619–636. https://doi.org/10.1080/09500693.2024.2419987
