การจัดการเรียนรู้เชิงบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้สวนสมุนไพรในโรงเรียนและชุมชนเป็นฐาน
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้เชิงบูรณาการ, แหล่งเรียนรู้สวนสมุนไพรในโรงเรียน, การเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานบทคัดย่อ
“สวนสมุนไพร” เป็นแหล่งเรียนรู้อีกรูปแบบหนึ่งที่สถานศึกษาสามารถใช้จัดการเรียนรู้ในเชิงบูรณาการได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน การสร้างแหล่งเรียนรู้สวนสมุนไพรในโรงเรียนและชุมชนเป็นการสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับการดำเนินชีวิต เอื้อต่อการพัฒนาผู้เรียนโดยใช้กระบวนการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติการสำรวจ การทดลอง การสร้างสรรค์ผลงาน การแปรรูปผลิตภัณฑ์ การสะท้อนคิด การบูรณาการความรู้ การใช้ความรู้เพื่อสร้างเสริมสุขภาพ การเรียนรู้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การสร้างภูมิคุ้นกันในตนเองและการดำเนินชีวิตแบบพึ่งพาตนเอง โดยแนวทางการใช้สวนสมุนไพรทั้งในโรงเรียนและชุมชนให้เป็นแหล่งเรียนรู้นั้นควรพัฒนาควบคู่กับหลักสูตรสถานศึกษาโดยเน้นจัดการศึกษาตามแนวคิดทฤษฎีการเรียนรู้อย่างมีความหมาย (Meaningful Learning Theory) และทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเอง (Constructivism) ให้ผู้เรียนได้สร้างความรู้และจดจำอย่างมีความหมายเชื่อมโยงกับบริบทใช้สวนสมุนไพรเป็นพื้นที่การเรียนรู้ที่จะมีสื่อ วัสดุ อุปกรณ์ และมีสถานการณ์สำหรับการคิดแก้ปัญหาอย่างหลากหลายและเพียงพอ โดยโรงเรียนสร้างขึ้นจากพืชสมุนไพรที่จัดหาได้อย่างประหยัดในท้องถิ่น และสามารถสอดแทรกหน่วยการเรียนรู้ที่บูรณาการสาระการเรียนรู้ทุกแขนงวิชาในโครงสร้างของหลักสูตรสถานศึกษา เช่น การปลูก การดูแล การขยายพันธุ์ การเก็บเกี่ยว การใช้ประโยชน์ การสร้างผลิตภัณฑ์ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ การจำหน่าย และการบริการชุมชน เพื่อให้นักเรียนได้มีผลงานที่สร้างความภาคภูมิใจในตนเอง พัฒนาทักษะวิชาการ การอ่าน การเขียน การคำนวณ การคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ เสริมสร้างทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ ความฉลาดรู้ด้านการเงิน การอนุรักษ์ทรัพยากรในท้องถิ่น การเรียนรู้ภูมิปัญญาและสืบสานวัฒนธรรมไทย รวมทั้งการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีของคนในชุมชน โดยบทความนี้ได้ถอดบทเรียนจากกรณีศึกษาโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2560). คู่มือสมุนไพรไทย. กระทรวงสาธารณสุข.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2558). การจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. วีพรินท์.
ทิศนา แขมมณี. (2561). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุรางค์ โค้วตระกูล. (2556). จิตวิทยาการศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้แหล่งเรียนรู้ในโรงเรียนและชุมชน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). แนวทางการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). แนวทางการใช้แหล่งเรียนรู้ในและนอกสถานศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (2555). แนวทางการจัดทำสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน. องค์การสวนพฤกษศาสตร์.
Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. Holt, Rinehart and Winston.
Beane, J. A. (1997). Curriculum integration: Designing the core of democratic education. Teachers College Press.
Boyer, E. L. (1996). The scholarship of engagement. Journal of Public Service and Outreach, 1(1), 11–20.
Drake, S. M., & Burns, R. C. (2004). Meeting standards through integrated curriculum. ASCD.
Jacoby, B. (2015). Service-learning essentials: Questions, answers, and lessons learned. Jossey-Bass.
Piaget, J. (1972). The psychology of the child. Basic Books.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
